11.01.2022

Seminarda Buxoro davlat universiteti rektori O.X. Xamidov, Buxoro davlat o‘rmon xo‘jaligi rahbari R.Xojiyev, Buxoro viloyat o‘rmon xo‘jaligi boshqarma boshlig‘i o‘rinbosari A.Jumayev, Qorovulbozor tuman o‘rmon xo‘jaligi direktori X.Axmedov,  ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha prorektor O.S.Qahhorov, xalqaro hamkorlik bo‘yicha prorektor A.T.Jo‘rayev, Tabiiy fanlar fakulteti dekani H.T.Ortiqova, Agronomiya va biotexnologiya fakulteti dekani A.Q.Qodirov va fakultet professor-o‘qituvchilari qatnashdilar.Seninarni Buxoro davlat universiteti rektori O.X.Xamidov ochib berdi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘rmon xo‘jaligini rivojlantirish bo‘yicha islohotlar natijadorligi tahliliga bag‘ishlangan videoselektor yig‘ilish haqida qisascha maʼlumonlar berildi. Buxoro viloyatini cho‘l mintaqasida o‘rmon xo‘jalikjarini  barpo etishda qilinayotgan ishlar to‘g‘risida aytib o‘tdilar. Buxoro viloyat o‘rmon xo‘jaligi bilan hamkorlikda ish olib borish kerakligi to‘g‘risida to‘xtalib o‘tildi.  Buxoro davlat o‘rmon xo‘jaligi rahbari R.Xojiyev Buxoro viloyat O‘rmon xo‘jaligi boshqarmasi tizimida 9 ta o‘rmon xo‘jaligi, 2 ta ov xo'jaligi, 1 ta dorivorchilik xo‘jaligi, 1 ta ilmiy tajriba xo‘jaliklari mavjud, umumiy maydoni 576 ming ga shundan 65 % o‘rmon bilan qoplangan 375 ming ga maydoni o‘rmon bilan qoplangan, 2020 yilning o‘zida 21 ming ga yer maydonlarga yangi o‘rmonzorlar barpo qilinadi deb viloyatdagi mavjud o‘rmon xo‘jaliklar to‘g‘risida maʼlumotlar keltiridi.So‘ngra Buxoro viloyat o‘rmon xo‘jaligi boshqarma boshlig‘i o‘rinbosari A.Jumayev so‘zga chiqib; Bugungi kundagi o‘rmon xo‘jalikda olib borilayotgan ishlar to‘g‘risida to‘xtalib o‘tdi. Xususan sug‘orilagigan yerlarni shamol eroziyasi hamda suv xo‘jaligi obyektlarini qum bosishiga qarshi ixota darag‘zorlari barpo etish bo‘yicha 2018-2019 yillar davomida 300 ga yer maydonga Qayrog‘och, Katalpa tut ko‘chatlaridan 320 ming donadan ortiq miqdorda ekilib ixota o‘rmonzorlari barpo qilindi 2020 yilda viloyat bo‘yicha jami 220 ga maydonda ixota o‘rmonzorlari barpo qilish rejalashtirilgan bo‘lib hozirga qadar bu topshiriq 100 % bajarilganligi to‘g‘risida maʼlumot berib o‘tildi.Qorovulbozor  tuman o‘rmon xo‘jaligi direktori X. Axmedov viloyat o‘rmon fondlarining asosiy qismi cho‘llardan iborat, barpo qilingan o‘rmonzorlarning asosiy vazifasi qum va xar xil turdagi zararli tuzlarning ko‘chishi, issiq garimsel shamollarni, tuproq erroziyasini oldini olish hamda uni kamaytirish vazifasini bajaradi. Bu borada Qorovulbozor  tuman o‘rmon xo‘jaligida olib borilayotgan ishlar haqida ma'lumotlar keltirilib o‘tildi.Yig‘ilish davomida Buxoro davlat universiteti professor-o‘qituvchilari va O‘rmon xo‘jaligi vakillari bilan ko‘plab fikr va mulohazalar almashinishdi.  Taklif va tavsiyalarini bayon etdi.Jumladan; Respublikamizda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 11-maydagi PF-5041-son “O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasini tashkil etish to‘g‘risida”gi Farmoni hamda 2017-yil 11-maydagi PQ-2966-son “O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasi faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq respublikada o‘rmon fondini muhofaza qilish, ko‘paytirish, undan oqilona foydalanish bo‘yicha qator tashkiliy va amaliy ishlar amalga oshirildi.Xususan, qurg‘oqchilik va cho‘llanishga hamda erroziyaga qarshi 582,6 ming gektar, shu jumladan, Orol dengizining qurigan tubida 507,2 ming gektardan ortiq maydonda o‘rmon barpo yetildi. 1436,4 tonnadan ortiq har xil turdagi daraxt va butalar urug‘i, 108,8 mln dona nihol va ko‘chatlar tayyorlanib, 2786 gektar maydonda niholxona va ko‘chatxona tashkil yetildi. Madaniy holda yetishtiriladigan dorivor va ozuqabop o‘simliklar turlari 61 turga yetkazilib, 3 ming gektar maydonda dorivor o‘simliklar plantatsiyasida 4,5 ming tonnadan ortiq dorivor va ozuqabop o‘simliklar xomashyosi tayyorlanib, 2,2 ming tonnadan ortiq xomashyo yetkazib berildi.  Buxoro viloyatida 2020 — 2024-yillarda  daraxt va butalarning urug‘larini tayyorlashningPROGNOZ KO‘RSATKICHLARIT/рДавлат ўрмон хўжалигиyillar bo‘yicha2020 йил 2021 йил2022 йил2023 йил2024 йил1Бухоро вилояти1330001396501436401463001516202.Бухоро13500141751458014850153903.Жондор13500141751458014850153904.Олот950099751026010450108305.Қоракўл14000147001512015400159606.Қизилқум800084008640880091207.Нефтчи850089259180935096908.Шофиркон11000115501188012100125409.Қоровулбозор100001050010800110001140010.Ғиждувон110001155011880121001254011.Қоракўл ихтисослашган240002520025920264002736012.Қоракўл ўрмон-овчилик7500787581008250855013.Бухоро илмий-тажриба2500,02625270027502850 Buxoro viloyati iqlimining qishloq xo‘jaligida qulay kelishi yoki mikroiqlim hosil bo‘lishi aynan viloyatni sug‘orma dehqonchilik qiladigan hududlarini o‘rab turgan cho‘l-yaylov mintaqalarini o‘simliklar bilan qoplanganligi bilan chambarchas bog‘liq. Cho‘l-yaylovda qancha o‘t-o‘lan, buta va daraxtlar kam bo‘lsa, madaniy hududlarda yozda shunga mos harorat yuqori bo‘lib, garmsellar bo‘lish ehtimoli oshadi. Shuning uchun viloyatning keskin-kontinental iqlim sharoiti va tuproqlari turli darajada sho‘rlanganligini inobatga olib, o‘rmonchilikkni ilmiy-asoslangan holda barpo etish va parvarishlash uchun quyidagi tadbirlarni qo‘llash tavsiya etiladi:1. O‘rmonzorni barpo qilishda barpo etilayotgan o‘rmon maydonining tuproq qatlamidan tuproq namunalari olib, uning agrokimyoviy xossalari va sho‘rlanish darajasi bo‘yicha maʼlumotlarni tahlil etgan holda tegishli agroparvarishlash tadbirlarini qo‘llash tavsiya etiladi;2. Viloyatda o‘rmonchilikni rivojlantirishda suv bilan taʼminlangan hududlarda tez o‘suvchi, yog‘ochbop va manzarali, chiroyli gullovchi, chorva mollari uchun ozuqabop bo‘lgan  va yer tanlamaydigan (sho‘rlangan va sho‘rlanmagan yerlarda o‘saveradigan) Pavlovniya, yapon saflori, mahalliy  qalin salqin qiluvchi gujum, sada gujum, manzarali tut, rus akatsiyasi va h.k. kabi daraxtlarni ekish;3. Viloyatdagi ekstremal  tuproqlarida  o‘rmon xo‘jaliklarini barpo etishda, qurg‘oqchilik va sho‘rlanishga chidamli bo‘lgan mahalliy naʼmatak, jiyda, do‘lana kabilarni ekish tavsiya etiladi;4. Cho‘l hududida o‘sadigan qora va oq saksovul, cherkez kabi butalar va shuvoq efemer o‘simliklarni urug‘chilik xo‘jaliklarini tashkil etish;5. Aholi punktlariga yaqin maydonlar cho‘g‘on, izen, shuvoq, tereskenlardan iborat yangi yaylov maydonlari barpo etish;6. Cho‘l-yaylovlarda o‘sayotgan saksovulzorlar orasiga o‘simlik qoplami sifatida qo‘ziquloq, oqquray, adraspon, burgan kabi kam yeyiladigan, zaharli turlar o‘stirishni tashkil etish;7. Cho‘llanishning oldini olish va degradatsiyaga uchragan yerlarni qayta tiklash bo‘yicha ilmiy asoslangan ishlarni olib borish;8. Cho‘lli, lalmikor  hududlarda, qum va tuzlarning ko‘chishini oldini olish maqsadida saksovulning turli xil navlarini ekish, shuningdek, shamol eroziyalarini va qum ko‘chishni oldini olishda, turli xil jazirama issiqqa chidamli mevali va manzarali daraxtlarni ekish maqsadga muvofiqdir;9. Madaniy sug‘orma dehqonchilik qilinadigan maydonlarimizda chellarda – tutchilikni rivojlantirish;10. Buxoro viloyatida iqlim sharoitidan kelib chiqib yo‘llarni ikki chekkasida ixotazorlarni u yerlarda chinni gujumlarni ekishni yo‘lga qo‘yish uchun o‘rmonchi fermer xo‘jaliklarni tashkil etish lozim;11. BuxDUda viloyat o‘rmon xo‘jaligi boshqarmasi bilan hamkorlikda o‘rmonchilik yo‘nalishida o‘rta maxsus va oliy maʼlumotli mutaxassislar tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishni  yo‘lga qo‘yish lozim;12. BuxDUda viloyat o‘rmon xo‘jaligi boshqarmasi bilan hamkorlikda o‘rmonchilik yo‘nalishida kadrlar tayyorlashni yo‘lga qo‘yish lozim;13.Buxoro viloyati hududida mutaxassislarning kamligini hisobga olgan holda Buxoro davlat universiteti Agronomiya va biotexnologiya fakulteti qoshida 5410800–O‘rmonchilik va aholi yashash joylarini ko‘kalamzorlashtirish yo‘nalishi bo‘yicha bakalavr taʼlim yo‘nalishi hamda 5A411201-Aholi yashash joylarini ko‘kalamzorlashtirish va landshaftli dizayn, 5A410801-O‘rmonchilik yo‘nalishlari bo‘yicha magistratura taʼlim yo‘nalishlarini ochish; 14.Buxoro viloyati o‘rmon fondini, flora va faunasini qatʼiy hisobini yuritish; 15.Sho‘rlanishning oldini olish bo‘yicha, shuningdek, sho‘rlangan tuproqlarda chidamli daraxtlar va butalarni ko‘paytirish16.O‘rmon xo‘jaligini yuritish amaliyotiga fan yutuqlari va ilg‘or tajribalarni joriy etish;17.O‘rmon xo‘jaligiga tegishli fondni yong‘inlardan, kasallik va  zararkunandadan, noqonuniy daraxt kesishdan himoya qilish;18. Cho‘l zonasidagi yaylovzorlardan pala-partish foydalanishni tugatish, yaylovlarda foydalanuvchilar ustidan nazoratni kuchayirish;19. Cho‘l hududida yo‘l tizimiga katta eʼtibor berish, yo‘l atroflarida cho‘l hududida o‘sadigan daraxtlarni o‘stirish;20. Saksovulzorlar ichida dam olish zonasini tashkil qilib, ekologik  jihatdan bartaraf etish;21. Viloyatda manzarali o‘simliklar ko‘chatlari va urug‘larini yetishtirish    klasterlarini tashkil etish;22. Cho‘l o‘rmonchiligida ekologik turizmni xalqaro grant dasturlari orqali yana-da rivojlantirish;BuxDU Matbuot xizmati