11.01.2022

Keyingi yillarda mamlakatimizda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning ustuvor yo‘nalishlariga hamda xalqaro standartlar talablariga mos keladigan oliy ta’lim tizimini yaratish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda.Ma’lumki, 2018 yil 5 iyunda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim sifatini oshirish va ularning mamlakatda amalga oshirilayotgan keng qamrovli islohotlarda faol ishtirokini ta’minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-3775-son Qarori qabul qilindi. Mazkur Qaror asosida O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan hamkorlikda oliy ta’lim muassasalari talabalarini ilmiy faoliyatga yo‘naltirishga va ularda innovatsion fikrlashni shakllantirishga qaratilgan chora-tadbirlar dasturi loyihasi ishlab chiqildi. Dasturda o‘quv mashg‘ulotlarini talabalarni innovatsion fikrlashga yo‘naltiradigan o‘qitish texnologiyalari va interfaol uslublarini joriy etish asosida tashkil etish, asosiy e’tiborni talabalarning mustaqil ta’lim olishi bilan bog‘liq mexanizmlarni amalga oshirishga qaratish, har bir oliy ta’lim muassasasida1-kurs davomida saralab olingan eng iqtidorli talabalar uchun alohida maxsus guruhlar tashkil etish, 2-kursdan ularni o‘qitishni alohida o‘quv reja va dasturlar asosida amalga oshirish belgilab berilgan. Bundan tashqari, dasturda maxsus guruhlardagi talabalar soni oliy ta’lim muassasasi tomonidan belgilanishi hamda ushbu toifadagi talabalarni magistraturaga maqsadli qabul qilish va bu orqali oliy ta’lim muassasalari kafedralari uchun malakali kadrlar tayyorlash tizimi joriy etish ko‘zda tutilgan.1993 yilda Samarqand davlat universiteti rektori T.Mo‘minov va akademik S.Laqayevlarning tashabbusi bilan fizika va matematika fakul’tetlari talabalari orasidan 15-20 nafar iqtidorli yoshlarni saralab, alohida maxsus guruh shakllantirilgan. Ularga dars beruvchilar ham professor-o‘qituvchilar orasidan tanlab olingan. Fanlar chuqurlashtirilib ingliz va rus tillarida o‘qitilgan, amaliy mashg‘ulotlar esa 7-8 nafar talabalardan iborat kichik guruhlarda olib borilgan. Asosiy e’tibor nafaqat shu paytgacha matematikada erishilgan natijalarga, balki hal qilinmagan, kelajakda yechilishi zarur bo‘lgan masalalarga qaratilgan. Va bunday yondashuv o‘z samarasini bergan. Keyinchalik bunday guruhlar O‘zbekiston Milliy Universiteti va Urganch davlat universitetlarida ham tashkil qilingan.Maxsus guruhlar tashkil etilgani fan rivojiga xizmat qilgan, iqtidorli matematiklar shakllanishiga yordam bergan. Aynan shu guruh talabalari fan olimpiada g‘oliblari va Davlat stipendiantlari bo‘lishgan. Keyinchalik ular ilmiy daraja va ilmiy unvonlarni hamda Davlat mukofotlarini qo‘lga kiritib, Respublika miqyosidagi turli xildagi tanlovlarning g‘oliblariga aylanishgan.BuxDU Matematik analiz kafedrasi dotsenti, fizika-matematika fanlari nomzodi Rasulov To‘lqin Husenovich SamDUda 1993 yilda tashkil qilingan maxsus guruhning ilk bitiruvchilardan biridir. U talabalik yillarida 4 marotaba fan olimpiadalari g’olibi va 1996 yilda Ulug‘bek nomli Davlat stipendianti bo‘lgan. 2002-2015 yillarda Germaniya, Italiya, Ispaniya va Shveysariyaning yetakchi oliy ta’lim muassasalarida ilmiy-pedagogik faoliyat olib borgan. 2013 yilda Xalqaro matematika jamiyatining Eynshteyn stipendiyasi sovrindori, 2016 yilda esa “Oliy ta’lim muassasasining eng yaxshi pedagogi” tanlovining Respublika bosqichi g‘olibi bo‘lgan. 2010 yildan boshlab “Shveysariya matematika jamiyati” va “Matematik fizika xalqaro assosatsiyasi” a’zosidir. Bundan tashqari, “Contemporary Mathematics”, “International Journal of Mathematical Physics”, “International Journal of Mathematics and System sciences”, “Integral Equations and Operator Theory” kabi nufuzli xalqaro ilmiy jurnallarda tahririyat a’zosi sifatida faoliyat yuritib kelmoqda. Uning SCOPUS xalqaro ma’lumotlar bazasiga kiritilgan jurnallarda 26 ta va Web of Science xalqaro ma’lumotlar bazasiga kiritilgan jurnallarda 39 ta ilmiy maqolalari mavjud.M.I.Daminov va T.H.Rasulovlarning tashabbusi bilan 2019 yil sentabr oyida BuxDU Matematika ta’lim yo’nalishi 1-kurs talabalari orasidan iqtidorlilari saralab olindi va ilk maxsus guruh tashkil qilindi. Guruhdagi barcha talabalarga Matematika kafedrasining professor-o‘qituvchilari ilmiy rahbar sifatida biriktirildi hamda o‘quv yili davomida dastlab an’anaviy shaklda, keyinchalik online shaklda ko‘p yillik tajribaga ega professor-o‘qituvchilar tomonidan o‘quv mashg‘ulotlari  olib borilmoqda. Ular uchun har kuni muntazam ravishda qo‘shimcha fakul’tativ darslar o‘tkazilib kelinmoqda. Aynan shu maxsus guruhning 2 nafar talabalari talabalar o‘rtasidagi Respublika fan olimpiadasida Madina Rajabova faxrli 2-o‘rinni va G‘aniyeva Shahlo esa faxrli 3-o‘rinni egalladilar. Bundan tashqari, ushbu guruh talabalari 2020 yilning 25-30 iyul kunlari Universitet talabalari eng nufuzli hisoblangan IMC (International Mathematical Competition for university students) xalqaro matematika olimpiadasida muvaffaqiyatli ishtirok etdilar. Matematika ta‘lim yo‘nalishi 4-bosqich talabasi Sobir Boymurodov ham mazkur xalqaro olimpiadada munosib ishtirok etdi hamda kumush medal sohibi bo‘ldi. S.Boymurodov maxsus guruh talabalarini Respublika va Xalqaro miqyosidagi olimpiadalarga tayyorlashda yaqindan yordam ko‘rsatib kelmoqda.Joriy o‘quv yilida Matematika ta’lim yo‘nalishiga o‘qishga qabul qilingan talabalar orasidan iqtidorlilarini saralab olish va maxsus guruh shakllantirish ishlari amalga oshirildi. Tashkil etilgan navbatdagi maxsus guruh va bu yo‘nalishda olib borilayotgan islohotlar matematika fani rivojiga va iqtidorli matematiklar shakllanishiga xizmat qiladi. Eslatib o‘tish joizki, maxsus guruhda mutaxassislik fanlarini o‘qitish va talabalarni ilmiy-tadqiqot ishlariga jalb qilish jarayoni SamDU tajribasi asosida yo‘lga qo‘yilgan. Qo‘shimcha mashg‘ulotlar olib borishga kafedra professor-o‘qituvchilaridan tashqari yuqori bosqichlarda tahsil olayotgan iqtidorli talabalar, magistrlar va tayanch doktorantlar ham jalb qilingan.Muallif: BuxDU Fizika matematika fakulteti f.-m.f.n., dots. T.H.Rasulov