07.11.2026

Buxoro davlat universitetida “Kibermadaniyatni yuksaltirish va kibergigiyenani shakllantirish oyligi” doirasida professor-o‘qituvchilar, ishchi-xodimlar hamda talabalar o‘rtasida axborot xavfsizligi madaniyatini oshirishga qaratilgan targ‘ibot-tashviqot ishlari olib borilmoqda.

Bugungi kunda axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi bilan bir qatorda, telefon qo‘ng‘iroqlari orqali amalga oshiriladigan kiberfiribgarlik holatlari ham dolzarb muammolardan biriga aylanmoqda. Xususan, noma’lum raqamlardan qo‘ng‘iroq qilib, o‘zini bank xodimi, huquqni muhofaza qiluvchi organ vakili yoki boshqa tashkilot mutaxassisi sifatida tanishtirish orqali fuqarolarning shaxsiy va moliyaviy ma’lumotlarini qo‘lga kiritishga urinish holatlari uchramoqda.

Bunday vaziyatlarda firibgarlar fuqarolarni shoshiltirish, qo‘rqitish yoki yolg‘on ma’lumotlar orqali ishontirish usullaridan foydalanib, bank kartasi rekvizitlari, SMS orqali yuborilgan tasdiqlash kodlari, parollar hamda boshqa maxfiy ma’lumotlarni olishga harakat qiladilar.

Shu munosabat bilan Buxoro davlat universitetining Raqamli ta’lim texnologiyalari departamenti tomonidan noma’lum raqamlardan keladigan qo‘ng‘iroqlar bilan bog‘liq kiberxavflarning oldini olish maqsadida maxsus tushuntiruvchi komiks materiallari tayyorlandi.

Noma’lum raqamlardan qo‘ng‘iroq kelganda qanday yo‘l tutish kerak?

1. Noma’lum raqamlardan kelgan qo‘ng‘iroqlarga ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo‘ling.

Qo‘ng‘iroq qilayotgan shaxs o‘zini qaysi tashkilot vakili sifatida tanishtirishidan qat’i nazar, uning shaxsini tekshirmasdan turib ishonmang.

2. Firibgarlarning yolg‘on ma’lumotlariga aldanmang.

“Bank kartangiz bloklanmoqda”, “Hisobingizdan pul yechilmoqda” yoki “Sizga kredit rasmiylashtirilmoqda” kabi xabarlar orqali shoshilinch qaror qabul qilishga undash firibgarlik belgisi bo‘lishi mumkin.

3. Shaxsiy va maxfiy ma’lumotlaringizni oshkor qilmang.

Hech qachon telefon orqali bank kartangizning maxfiy rekvizitlari, PIN-kod, CVV/CVC-kod, SMS-tasdiqlash kodlari, parollar va boshqa maxfiy ma’lumotlarni begona shaxslarga taqdim etmang.

4. Shubhali qo‘ng‘iroqni darhol yakunlang.

Agar suhbat davomida sizdan maxfiy ma’lumotlar talab qilinsa yoki shoshilinch harakat qilishga majburlashga urinish sezilsa, qo‘ng‘iroqni to‘xtating.

5. Shubhali raqamlarni bloklang va ma’lumotlarni tekshiring.

Qo‘ng‘iroq qilgan raqamni bloklang. Bank yoki boshqa tashkilot bilan bog‘liq ma’lumotlarni faqat ularning rasmiy veb-saytlari, mobil ilovalari yoki tasdiqlangan aloqa kanallari orqali tekshiring.

6. Kibergigiyena qoidalariga doimo amal qiling.

Shaxsiy ma’lumotlaringizni himoya qilish, shubhali qo‘ng‘iroq va xabarlarga ehtiyotkorlik bilan yondashish hamda raqamli xavfsizlik qoidalariga rioya qilish kiberjinoyatlarning oldini olishda muhim ahamiyatga ega.

Ogohlik — kiberxavfsizlikning muhim sharti!

Buxoro davlat universiteti Raqamli ta’lim texnologiyalari departamenti barcha professor-o‘qituvchilar, ishchi-xodimlar va talabalarni kibergigiyena qoidalariga qat’iy rioya qilishga, telefon firibgarligi holatlaridan ogoh bo‘lishga hamda shaxsiy ma’lumotlarini ishonchli himoya qilishga chaqiradi.

Unutmang! Hech bir ishonchli tashkilot vakili telefon orqali sizdan SMS-tasdiqlash kodi, PIN-kod yoki boshqa maxfiy parollarni talab qilmasligi kerak.