+998 (65) 221 29 06

+998 (65) 221 30 46

Green Metrics University Rankings The Higher Education University Rankings QS Asian University Rankings

Muzey

  1. Bosh sahifa  
  2. Muzey  
  3. II – Zal. 10 – bo‘lim. “Sharof Rashidov va Paxta …

II – Zal. 10 – bo‘lim. “Sharof Rashidov va Paxta ishi”.

23.12.2025

II – Zal. 10 – bo‘lim. “Sharof Rashidov va Paxta ishi”.

1982 yil noyabrida KPSS Markaziy Komiteti Bosh kotibi lavozimini egallagan Yu. B. Andropov L. I. Brejnev vafotidan keyin Markazdagi va respublikalardagi L. I. Brejnevga yaqin bo‘lgan rahbar kadrni ishdan olish va yangilari bilan almashtirish ishlarini boshlab yubordi. KPSS Markaziy Komitetining 1983 yildagi iyun Plenumida "partiya talablaridan kelib chiqqan holda, o‘z vazifalarini bajara olmagan rahbar kadrlarni partiya yo‘li bilan jazolash ishlari boshlandi. Bu jazo nayzasi birinchi bo‘lib O‘zbekiston KP MKning birinchi kotibi marhum Sh.R.Rashidovga qaratildi.

 

1983 yilda, SSSR Bosh prokurori A. M. Rekunkovning buyrug‘iga ko‘ra, SSSR Prokuraturasining o‘ta muhim masalalar bo‘yicha tergovchisi T. Gdlyan boshchiligida 200 kishidan iborat tergov guruxi O‘zbekistonga yuborildi. Gdlyan Sh. R Rashidov nomini badnom etish uchun barcha chora va usullarni qo‘lladi. KPSS Mk va SSSR Ministrlar Soveti Gdlyan guruhi to‘plagan "materiallar" asosida Sh.R.Rashidovni vafotidan keyin “davlat jinoyatchisi” deb elon qildi  hamda KPSS MK va  SSSR Ministrlar Sovetining 1983 yil 23 dekabrda  Sh.R.Rashidov xotirasini abadiylashtirish haqida chiqargan qarorini bekor qildi. 

 

 “PAXTA ISHI"ning boshlanishi o‘tgan asrning 80 yillarda markazi tomonidan o‘zbek xalkiga nisbatan ommaviy qatag‘onlarningyangi bosqichi boshlandi. "Paxta ishi", "O‘zbeklar ishi" deb nom olgan ushbu siyosiy kompaniya orqali o‘zbek xalqi sha’niga turli tuhmat va bo‘htonlar yogdirilib, ming- minglab begunox insonlar jazoga tortildi. KPSS MK siyosatini o‘ylamasdan bajargan O‘zbekiston Kompartiyasi Markaziy Komitetining o‘sha paytdagi birinchi kotiblari I. Usmonxӯjayev va R. Nishonovlarning qatiyatsizligi, uzoqni ko‘ra olmasligi, siyosiy irodasining zaifligi tufayli Markazning O‘zbekistonga nisbatan g‘arazli siyosati QATAGʻON tusini oldi. "Paxta ishi" kompaniyasi davrida Gdlyan va Ivanov tergov guruhi tomonidan yurtimizda hammasi bo‘lib 25 ming kishiga nisbatan jinoiy ish qo‘zg‘atilib, ular rasmiy sud yoki tergov- surushtirish ishlari o‘tkazilmasdan qamaldi, 4 ming 500 kishi jinoiy javobgarlikka tortildi, 3 ming 600 nafar kishiga turli darajadagi jazo choralari qo‘llanildi. O‘sha vaqtlarda O‘zbekiston Kompartiyasi Markaziy Qo‘mitasining 4 nafar, viloyat partiya ko‘mitalarining esa 8 nafar kotibi, Ichki ishlar vazirligining 20 nafar rahbar xodimi, shuningdek, respublika boshqa mas’ul lavozimlarda ishlagan 62 nafar rahbar ustidan jinoiy ish ochildi. Konstitutsiya va konun normalariga amal qilinmasdan, tuman, shahar, viloyat Respublika miqyosidagi deputatlarning oddiy insoniy haq-huquqlari toptalib, jinoiy javobgarlikka toptildi. Hatto sobiq mustabid tuzumning eng oliy qonun chiqaruvchi organi bo‘lmish SSSR Oliy Soveti deputati bo‘lgan sobiq Ittifoq va 4 nafari  O‘zbekiston shaxslarning Kompartiyasining birinchi kotibi qabulxonasida hibsga olinib, ko‘liga kishan solindi.

 

Mustaqillik yillarida O‘zbekistonda o‘tmishda nohaq qoralangan yoki soxtalashtirilgan tarixiy adolat va milliy qadriyatlarning tiklanishi, istiklol tufayli berilgan imkoniyatlar yoshlar hayotida qanday imkoniyatlarga yo‘l ochib berilganligi tarixiy dalillar asosida ko‘rsatiladi.

 

Bunday imkoniyatni qo‘lga kiritish yo‘lidagi ilk sa’y-harakatlar O‘zbekiston Respublikasi istiqlolga erishish arafasidayok, Islom Karimov yurtimiz rahbari bo‘lib ish boshlagan davrdan boshlangan edi.

 

1991 yil 31 avgustda O‘zbekiston o‘z davlat mustaqilligini qo‘lga kiritishi bilan mamlakatimizda tarixiy haqiqat va adolatni tiklash, ijtimoiy-siyosiy hayotda sovet mafkurasi va uning g‘oyaviy qoliplaridan xalos bo‘lish, boy tariximizni haqqoniy va xolisona yoritish imkoniyati tug‘ildi. Tarixiy haqiqatni tiklash va uni xalqqa yetkazish davlat siyosati darajasiga ko‘tarildi hamda bu borada misli ko‘rilmagan ishlarni amalga oshirishga kirishildi. Ayniqsa, Prezident  Islom Karimov tomonidan 1998 yil 26 iyunda bir guruh tarixchi olimlar bilan uchrashuvda belgilab berilgan maqsad  va  vazifalar bu borada g‘oyat muhim o‘rin tutdi.

 

Davlat va jamoat arbobi, yozuvchi Sharof Rashidovich Rashidov 1917 yil 6 noyabrda Jizzax shahrida tug‘ilgan. Jizzax pedagogika texnikumini (1935), Samarqand dalat universitetining filologiya fakultetini tugatgan (1941). Sharof Rashidov Samarqand viloyati gazetasida mas’ul kotib, muharrir o‘rinbosari va muharrir (1937- 41,1943yy), O‘zbekiston Kompartiyasi Samarqand viloyat komiteti kotibi (1944-47yy), «Qizil O‘zbekiston» gazetasi muharriri (1947-49), O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvi raisi (1949-50), O‘zbekiston Oliy Soveti Prezidiumi raisi (1950-59). O‘zbekiston Kompartiyasi Markaziy komiteti 1-kotibi (1959-83) lavozimlarida ishlagan.

 

Jizzax viloyatidagi tuman, Toshkent va Jizzax shaharlaridagi ko‘chalar, maktablar, mahallalarga uning nomi berilgan. Sharof Rashidov 1983 yil 31 oktyabrda Toshkent shahrida vafot etgan. «Chig‘atoy» qabristoniga dafn etilgan.

 

Salim Karimovich Raximov 1930 yil 17 mayda hozirgi “Cho‘g‘alon” MFY hududidagi “Urganj maxalla” qishlog‘ida tug‘ulgan. Umumiy o‘rta ta’lim ma’lumotiga ega bo‘lgach, 1961 yilda Samarqand Davlat universitetining tarix fakultetini o‘qib bitirgan. 1980yilda Samarqand qishloq xo‘jalik inistituni sirtdan tugatgan. 5 nafar farzandi, 14 nafar naberasi, 14nafar  aberasi bor. 2020 yil 4 mart kuni 90 yoshda vafot etganlar.      

 

S.K.Raximovning  mehnat  faoliyati:

1. 1961- 1962  yillar Gʻijduvon tuman Oxunboboyev maktab o‘qituvchisi

2. 1962-1963 yillar Gʻijduvon tuman Oxunboboyev maktab o‘quv ishlari bo‘yicha  direktor o‘rinbosari.    

3. 1963-1970yillarda Gʻijduvon tumanidagi sobiq Dimitrov nomli hozigi      20-son umum o‘rta ta’lim maktab direktori. 

4. 1970-1978 yillar Gʻijduvon tuman  S.Ayniy nomli   kolxoz boshqaruvi.

5. 02.06.1978y - 24.11.1978 yilda Gʻijduvon tuman ijroiya komiteti raisi.

6. 1978 y -1984 yillarda Gʻijduvon tuman partiya komiteti birinchi kotibi.

7. 1984 y -1985 yillarda Gʻijduvon tuman  S.Ayniy nomli   kolxoz issiqxona raxbari.           

8. 1993-1995 yillarda Gʻijduvon tuman S.Ayniy nomli  j-x   boshqaruvi raisi.                                           

9. 1995 y -2007 yillarda “Laziz ” fermer xo‘jaligi rahbari.