+998 (65) 221 29 06

+998 (65) 221 30 46

Green Metrics University Rankings The Higher Education University Rankings QS Asian University Rankings

Muzey

  1. Bosh sahifa  
  2. Muzey  
  3. II – Zal. 6.2 – bo‘lim. Ular Germaniyada o‘qigan …

II – Zal. 6.2 – bo‘lim. Ular Germaniyada o‘qigan edilar.

22.12.2025

II – Zal. 6.2 – bo‘lim. Ular Germaniyada o‘qigan edilar.

 

Omonov Usmon 1910 yil Buxoro shahrida dunyoga kelgan. Otasi Qosim Omon o‘g‘li avval Amirning kotibi va qorovulbegi lavozimlarida, hamda Shahrisabz begi saroyida ishlagan. Qosim 1918 yil "Yosh buxoroliklar" partiyasi a’zolikda ayblanib Shahrisabzda qatl etilishi ortidan endigina 8 yoshga kirgan Usmonni bobosi Buxoroga olib kelgan. 1920 yil Buxoroda amir saltanati ag‘darilib, Buxoro Xalq Respublikasi (BXSR) tashkil etildi. Usmon ham boshqa shahidlarning farzandlari qatorida "Avlodi shuhado" internat-maktabiga kirib o‘qiy boshlaydi.1922 yilda BXSR hukumati Yevropa ilm-fani yutuqlarini o‘rganish maqsadida oltmishdan ortiq yoshlarni Germaniyaga tahsil olish uchun yo‘llar ekan, ular orasida 12 yoshli Usmon ham bor edi. Usmon o‘z guruhi bilan Buxorodan Moskvaga, undan Leningradga borib, dengiz orqali Germaniyaning poytaxti Berlin shahriga yetib keldi. Bu yerda yoshlar bir muddat iqlimga moslashtirilgach, yoshi va qiziqishlariga qarab turli shaharlarga taqsimlandi. Germaniyada o‘tkazgan bolaligi, nemis tilini mukammal bilishi va undan dars berishi oxiri Usmon hayotidagi yutuq emas, balki qora tamg‘aga aylandi. 1938 yil yanvarida Ichki ishlar xalq komissarligi (IIXK)ning Samarqand boshqarmasi Abdulla Bade’ ishi doirasida Buxoro pedagogika instituti o‘qituvchisi Usmon Qosimovich Omonovni 1936 yildan Buxoroda Germaniyaning maxfiy Gestapo agentligiga xizmat qiluvchi terrorchilik tashkiloti a’zosi degan ayblov bilan qamoqqa olishga qaror qildi. Shu kuni order berilib, Buxoro shahrining Registon maydonida joylashgan nashriyotga tegishli yotoqxonasida tintuv o‘tkazildi. Uning shaxsiy anketasida qarindoshlari sifatida opasi - 33 yoshli Mutara Qosimovna Omonova va pochchasi - Kogon milisiyasi xodimi, 36 yoshli Fayzulla Qosimovlarning nomlari keltirilgan.Bu vaqtda Usmon endi 28 yoshga to‘lgandi. U 1938 yilning 15-28 yanvar kunlari davom etgan dahshatli qiynoqlar asosida avvaldan tayyorlab qo‘yilgan bir nechta iqrornomalarga imzo chekdi. 1938 yil dekabrida esa O‘zSSR IIXK Samarqand viloyat boshqarmasi boshlig‘i Sergey Kalmыkov Usmon Omonni 1925 yildan "Ozod Turkiston" a’zosi, 1926 yil Vatanga josus sifatida qaytgan, 1936 yildan Buxorodagi Gestapo vakili Hamro Abdullayevga xizmat qilgan deya ayblovlar bilan qaror chiqardi. Ikki yillik tergovlardan so‘ng 1940 yil 13 fevralda Usmon Omon ishi SSSR IIXK qoshidagi "uchlik" tomonidan ko‘rilib, u sakkiz yilga Magadandagi mehnat tuzatish lageriga yuborildi. 1958 yil 2 iyun kuni Usmon Omon qayta so‘roqqa chaqirildi. U bu vaqtda Buxoro shahri, Krasina ko‘chasi, 14 uyda yashab, hamon pasport ololmagandi. 1958 yil 4 avgust kuni Turkiston harbiy okrugi Harbiy tribunali tomonidan Usmon Omon oqlanadi va bu xabar uning o‘ziga yuborildi. Afsuski, uning hayoti so‘ng qanday kechgani bizga noma’lum.

 

Alovuddin Isomiddin Hamidovich 1908 yilda Buxoro shahrida tug‘ilgan. 1922-28 yillarda Germaniyaning Kottibus shahrida Pruss oliy tekstil maktabida o‘qib, oliy ma’lumot olgan.  1928 yilda o‘qishni bitirib vataniga qaytgach, avval Farg‘ona  so‘ng  Toshkent to‘qimachilik kombinatida  muhandis vazifasida ishlagan. 1937 yil qamoqqa olinib, 1938 yil 8 oktyabr kuni otuvga hukm qilingan. 1957 yil  3 aprelda SSSR Oliy Sudi harbiy  Kollegiyasi tomonidan oqlangan.

 

Hamro Abdullayev 1907 yil Tojikistoning Ko‘lob shag‘rida tug‘ilgan. Abdullayev Hamro 1922 yildan Germaniyada o‘qib, ikki yil umumiy ta’lim maktabida, so‘ng tshrt yil davomida Xelmshtadt shahridagi Oliy qishloq xo‘jalik maktabida o‘qidi. 1927 yil iyulda Buxoroga kelib, dasilab, Romitandagi agrotexnik bo‘lib ishlangan. So‘ng ikki yil O‘rta Osiyo paxtachilik institutida o‘qigan va keyingi faoliyati paxtashunos-agranomlik sohasida ishlagan. 1936 yilning uni ishdan olishadi.  Hamro Abdullayev biror joyga ishga kira olmay qoladi.  So‘ng Stalinobodga borib erkaklar  texnikumida nemis tilidan o‘qituvchilik qila boshladi.1938 yil 12 yanvarda Hamro Abdullayev  qamoqqa olindi va 1938 yil 14 oktyabr kuni otilgan. 1989 yil 30 oktyabrda Turk VO Harbiy prokuraturasi  tomonidan Abdullayev Hamro repressiya qurboni deb tan olingan.

 

Bahovuddin Aminjonov 1904 yilda Buxoro shahrida mudarris Aminjon Ziyovuddin oilasida tavallud topgan. 1922 yilning kuzida Germaniyaga tahsil olishga boradi. Avvaligi Aziz Xo‘jayev, Sattor Jabbor, vali Qayumovlar bilan Doktor Fakelmanning xususiy o‘rta maktabida ta’lim olgan. Shundan so‘ng Berlin universitetining tibbiyot fakultetida o‘qishni davom ettiradi. Bahovuddin1929 yilda SSSRga qaytgach, o‘qishni 1931 yil O‘rta Osiyo Medisina institutini yakunladi va Yaltadagi “O‘zbekiston” sanatoriyasiga yo‘llanma oldi. “O‘zbekiston” sanatoriyasida bosh shifokor bo‘lgan Bahovuddin 1935 yil oxirida Moskvaga ilmiy safarga boradi. 1936 yili sanatoriyaga qaytadi. Biroq u ishdan olinadi va Toshkenga kelib Respublika tubdispanseriyada  ish boshlaydi. Qisqa vaqtda bu jamoada ham katta hurmat qozonadi. 1937 yilning 24 yanvar oyida  Bahovuddinni qamoqqa oladilar. 1938 yil 9 oktyabrda otuvga hukmi chiqariladi va SSSR Oliy Sudi harbiy kollegiyasi Bahovuddin Aminjonovni 1961 yil 26 iyulda oqlagan.

 

Aziz Xodjayev 1909 yil Buxoroning yuqori mavqeli xonadonlaridan, mudarris oilasida tug‘ilgan. Biroq amirlikning ag‘darilishi bilan bog‘liq jarayonlarida u butun oila a’zolaridan ajralgan. 1922 yil shaxsan Fitratning xomiyligida Germaniyaga o‘qishga yo‘llangan. U 1926 yil Berlin universitetining iqtisod fakultetini tugutab, oliy ma’lumot bilan SSSRga keladi. 1926 yildan rus, turk, tojik, fors, ingliz, nemis, fransuz  tillarini mukammal bilgan Aziz Bokuda ish boshlaydi, 1927 yil Toshkentga kelib, Maorif xalq komissarligiga ishga joylashagn. 1929 yildan Toshkent Sharqshunoslik fakultetida o‘qigan. Samarqand davlat universitetida dars bergan. 1932 yil 14 may qamoqqa olingan va 1932 yil 20 oktyabrda 5 yilga MTLga hukm etiladi. Jazoni Soloves orollaridan o‘tagan. 1937 yil 25 noyabr kuni Azizxon oliy jazoga hukm etildi va 1937 yil 7 dekabrda ijro etilgan. U 1958 yil 28 aprelda oqlangan.