O‘zbek ilmiy komissiyasi yig‘ilishida Turkiston Maorif komissarligidan Turkistonning eng qobiliyatli yoshlardan hech bo‘lmasa 10 nafarini xorijga o‘qishga masalasini hukumat oldiga qo‘yish taklif qilindi. Xorijga talabalar yuborish harakati keyinroq Buxoro Xalq Sovet Respublikasi (BXSR) rahbarlari Fayzulla Xo‘jayev, maorif noziri Fitrat tomonidan yanada kengroq qo‘yila boshlandi. Shunday qilib, Turkiston va Buxorodan 1922 yil oxirlarida 70 dan ortiq turli yoshdagi mahalliy yosh yigit va qizlar Germaniyaning turli shaharlaridagi oliy va o‘rta maxsus o‘quv yurtlariga qishloq xo‘jaligi, tekstil sanoati, kimyo, elektrotexnika, konchilik, falsafa, pedagogika, tibbiyot va boshqa muhim sohalar bo‘yicha o‘qishga yuborildi. Germaniyaga BXSR hukumati homiyligida borganlarning 16 tasi Turkistondan, 56 tasi Buxorodan, 2 nafari Xorazmdan edi. Shubhasiz, bu yoshlar vatanga qaytgach har qancha qiyinchilik va ta’qiblarga qaramay Turkistonning har jihatdan rivojiga o‘z hissalarini qo‘sha olganlar.Ekspozisiyalarda siz ularning suratlarini ko‘rib turibsiz. Ular orasida Usmon Omin, Raxmatjon Avezjonov, Muxammadjon Avezjonov, Alouddin Isomiddin Hamidovich, Hamro Abdullayev, Bahouddin Aminjonov, Aziz Xodjayev, Bade’ Abdullo Mahmudovich shular jumlasidandir. Germaniyada o‘qigan yoshlar to‘g‘risida yozilgan kitoblar xam ekspozisiyadan o‘rin olgan.
RAXMATJON AVEZJONOV 1908 yilda Buxoro shahrida tug‘ilgan.1922-28 yillar Germaniyaning Zarau shahridagi Pruss tekstil industriyasi oliy maktabining ximik-tekstilchi yo‘nalishida tahsil olgan. SSSRga qaytib, dastlab Moskvadv “Erkin mehnat” to‘qimachilik fabrikasida ishlangan. 1930-35 yillarda Moskvadagi Pyotr Alekseyevich nomidagi soyuzmexprom labaratoriyasida ishlagan. 1936 yildan Toshtekstil kombinatida ishlay boshlangan. 1937 yil 4 sentyabr qamoqqa olingan. 1938 yil 9 oktyabrda otuvga hukm etilgan. R.Avazjon SSSR Oliy Sudining harbiy kollegiyasi tomonidan 1957 yil 20 sentyabrda oqlanadi.
MUHAMMADJON AVAZJONOV 1905 yilda Buxoro shahrida yirik savdogar oilasida dunyoga kelgan. Muhammadjon 1922 yil sentyabrda BXSR tomonidan Germaniyaga ta’lim olishga yuboriladi. U dastlab Germaniyaning Kyosling shahridagi pedagogika maktabida ta’lim oladi. Muhammadjon o‘rta maxsus shahodatnomani qo‘lga kiritgach, Kottibus shahridagi Oliy tekstil maktabiga o‘qishga kiradi. Oliy ma’lumot to‘g‘risidagi diplomni qo‘lga kiritgach Muhammadjon Avazjonov 1928 yil SSSRga qaytadi. Muhammadjon yosh O‘zbekistonning yengil sanoati taraqqiyoti uchun yeng shimiradi. Uning so‘ngiish joyi 1934 yildan Farg‘ona tekistilkombinatida bosh injiner va ishlab chiqarish bo‘limi rahbarligi vazifalari bo‘ldi. Muhammadjon Avazjonovning barcha mol-mulki musodara etilib, 1938 yil 9 oktyabr kuni otuvga hukm qilindi. U SSSR Oliy Sudining harbiy kollegiyasi tomonidan 1957 yil 23 sentyabrida oqlangan.
BADE’ ABDULLA MAHMUDOVICH 1909 yil Yangi Buxoroning Rabot qilich qishlog‘ida Buxoro amiri qorovulbegisi taraqqiyparvar inson Bade’ Mahmud oilasida tug‘ilgan. U “Avlodi shohado” maktabidan Germaniyaga yuborilgan va 1922-26 yillarda Kyoslingda o‘qigan. U Samarqanddagi pedakademiyani tugatib, 1933 yildan 1937 yillar kuybishev nomidagi qishloq xo‘jalik institutida matematika fanidan dars bergan, assisen, dotsent lavozimida ishlagan. 1937 yil 28 noyabrda qamoqqa olingan. 1940 yil 19 avgustda 8 yilga MTLga hukm etilgan. 1941 yil 24 noyabrda jazoni o‘tash davrida vafot etgan. 1977 yil 21 iyulda Turk VO harbiy tribunalida B.Abdullayev oqlandi.
NARZULLAYEV NE’MAT GʻAFUROVICH 1909 yil Buxoro jadidlari yetakchilaridan Gʻ.Narzullo o‘g‘li oilasida tug‘ilgan. U 1922-26 yillarda Germaniyada avval Real gimnaziyasida 4-sinfni tugatib, so‘ng Zarau shahridagi tekstil institutiga kiradi va institutda birinchi kursni tugatishi bilan majburan SSSRga qaytarilgan. Nе’mat Narzullayevning Germaniyada olgan ilk mataxassiligi noshir-harf teruvchi edi. U qator yillar “Buxoro proletari”da tipografiya boshlig‘i va adabiy tarjimon bo‘lib ishlaydi. 1937 yil 15 noyabr kuni “Buxoro proletari”dan ishdan olingan, so‘ng Buxorodagi “16-parts’yezd” to‘quvchilik fabrikasida zavxoz, biblioteka mudiri vazifasida ishlay boshlaydi. Nemat Narzullayev 1938 yil 12 yanvar kuni qamoqqa olingan va 1938 yil 23 oktyabrida u hech bir aybi isbot etilmasdan Samarqandning o‘zida otilgan. 1989 yil 9 noyabrdan rasman reablitizatsiya qilingan.
