23.04.2026

ALLA SIRI

     Inson dunyoga kelar ekan , ona allasini tinglab, o’zligini anglaydi, ona allasidagi sehrli so’zlar orqali kamol topadi va kamolotga erishadi. Yurtga mehr-muhabbat, sadoqat, ezgulik va insondagi barcha ezgu fazilatlar ona allasi orqali bola ongiga singadi. Bu qo’shiq nafaqat chaqaloqni uxlatish vazifasini bajaradi, balki avloddan avlodga o’tib kelayotgan mehr, duolar, orzular,  umidlar majmuasidir. Bugungi zamonaviy texnika taraqqiyoti, zamonaviy turmush tarzi sabab yosh oilalardagi ko’plab qadriyatlar so’nib borayotgandek tuyuladi, ammo ona allasi hali hamon o’z kuchini yo’qotgani yo’q. Bolalar psixologlarining aytishicha, ona allasining sekin va bir maromdagi ohangi chaqaloqda xafvsizlik hissini oshiradi. Alla eshitib ulg’aygan bola tinch, tashabbuskor va mehribon bo’ladi, chunki allaning ohangi  ona qalbining  eng nozik tebranishlaridan tug’iladi. Shu bois, yosh onalar o’z bolalariga faqat telefon yoki gajet qurilmalari orqali qo’shiq qo’yib emas, balki mehr ila o’z allalarini bolalarning ongiga, qalbiga, shuuriga muhrlashsin. Shu o’rinda, folklorshunos olima, ustozimiz Darmonoy O’rayevaning dars jarayonida so’zlab bergan bir rivoyatlari yodimga tushdi:

      Navro’z bayrami oldi qizlar va bir ajnabiy yigit bozorda aytishuv o’ynashibdi, keyin qizlar yigitga oshiq bo’libdi, yigit qizlarga oshiq bo’libdi. Bir ajnabiy yigit go’zal, suluv, esli-hushli qizlarning biriga ko’ngil qo’yibdi, qiz ham u yigitga oshiq bo’libdi va ular turmush qurishibdi. Yigit qizni o’z yurti tomon olib ketayotgan bir paytda qizning onasi qizidan: qizim, sen menga va’da bergansan, kelin bo’lib boradigan xonadoningda bolalaringga alla aytmaysan debdi va qizi bunga rozi bo’lib onasiga va’da beribdi. Kunlar o’tibdi, haftalar o’tibdi, oylar o’tibdi, yillar o’tibdi va u qiz farzand ko’ribdi. Birinchi farzandi tug'ilibdi, ikkinchi farzandi tug’ilibdi va ona o’z va’dasiga vafo qilib, bolalariga alla aytmabdi, bolalar nimjon,behush,kasal bo’lib vafot etaveribdi. Bu holni ko’rib qaynonaning jahli chiqib o’g’liga: “He, kelin bo’lmay ketsin, bitta bolani eplab, katta qilishni bilmaydi, qanaqa ayol bu, o’g’lim, men senga aytgandim, begona yurtlardan ayol olib kelma, shu yerlarda qanchadan qancha chiroyli, axloqli, odobli qizlar bor edi, men shularni kelin qilmoqchi edim”. Bu so’zlarni eshitgan o’g’il xotiniga qarata: “Sen ham xotinmisan, bitta bolaga qarashga yaramaysan , - " deb bir tarsaki tortibdi. Bu dunyodagi barcha charchoqlar, qiynoqlar, azoblar, uqubatlar va dunyodan ro’shnolik ko’rmagan qiz o’z hayotini allaga solib kuy qilibdi, allada o’z yurtining sharqillagan soylari, tongda quyosh chiqishi, shomda quyosh botishi, uyining oldidagi turli gullarga boy bo’lgan gulzor, ota-onasining sog’inchi, bayramlardagi dugonalar raqsi, turli xildagi qochirimlar, xullas, ona yurt, mamlakat sog’inchi qizning ko’zlarida yoshga aylanib daryo-daryo bo’lib oqibdi. Ona qalbidan chiqqan nolalar, dod-u faryodlar, mungli nolishlar chaqaloq qalbiga sekin kirib olibdi va bu allani tinglab orom olibdi. Dunyo tashvishlaridan charchagan ona beshikning ustida uxlab qolibdi, sirayam uxlamaydigan chaqaloq beshik ichida orom olibdi. Kelinchak nima uchun borgan joyida alla aytmasliging kerak deb onasi aytgan so’zlarni tushunibdi, agar u kelin bo’lib borgan xonadonida alla aytsa, u u yerda bir soniya ham yasholmasdi, chunki ona yurtiga, tug’ilib o’sgan joyiga bo’lgan muhabbat, yuragidagi sog’inch, kemtiklik uni bir soniya ham tinch qo’ymasdi. Shuning uchun onayi zor qizim borgan joyida toshdek qotsin deb , alla aytmaysan, degan emish.

     Ana azizlar ko’rdingizmi? Alla faqat chaqaloqni uxlatish, unga orom berish uchun emas, balki onaning yuragidan kechayotgan his-tuyg’ular, ichki kechinmalarini aks ettiruvchi sehrli kuy, qo’shiqdir. Baxtimizga butun dunyo onalari salomat bo’lishsin!!!

Hasanova Shahinabonu Jamshid qizi

Filologiya fakulteti filologiya va tillarni o'qitish : o'zbek tili , 6-4 Uzb 25-guruh talabasi