MISBOH BURHONOV 1905 yil Buxoro shahrida Muzainiddin Burhoniy mudarris xonadonida tavallud topgan. Jurnalist va yozuvchi. Mutal Burhonovning katta akasi. 1919 yilda Buxoro amiri Olimxon topshirig‘iga binoan jadidchilikda ayblanib, 14 yoshida otasi bilan birga zindonga tashlangan. Shu yilning o‘zida zindondan ozod qilingan. 1924-1928 yillarda Moskvada o‘qib, jurnalist diplomini qo‘lga kiritgan. 1928-1933 yillarda Dushanbe shahrida “Tojikistoni Surx” gazetasining mas’ul muharriri va muharrir o‘rinbosari lavozimlarida ishlagan. Tojikiston KP (b) Mk a’zosi, Tojikiston yozuvchilar uyushmasi a’zosi. Buxoro Xalq Sho‘ro Jumhuriyati hukumat rahbarlari bilan yaqin aloqada bo‘lib, mamlakat hayotiga oid ijtimoiy-siyosiy publikatsiyalari davriy nashrlarda e’lon qilib borgan. Sovetlar yuritgan mustamlakachilik siyosatidan norozi bo‘lib, milliy ozodlik g‘oyalarini targ‘ib qila boshlagan. 1933 yilda noma’lum sabablarga ko‘ra qamoqqa olingan va besh yilga hukm qilingan. Ammo hukm ijrosiz qoldirilgan. 1937 yil 11 oktyabrda xibsga olingan, 1937 yil 25 oktyabrda oliy jazoga hukm qilingan. Amakilari Mazhariddin, Mukammil va Muammir Burhonovlar bilan bir joyda otib o‘ldirilgan. O‘limidan so‘ng qarindoshlariga qamoqdalik payti yozgan qog‘oz-hujjatlari berilganda, ular orasidan “Hammasi taqdirdan, taqdir o‘yinidan hech kim, hech qachon qochib qutila olmagan. Bu iztiroblarni sabr-bardosh bilan yengishdan o‘zga chora – yo‘l yo‘q. Shukr qil, axir bundan ham battar ahvolga tushishing mumkin ediku! Balki ozodlik daqiqalari yaqinlashib kelayotgandir-u, sen bundan bexabar o‘tirgandirsan?...” mazmundagi fors mutafakkiri Buzurgmehrga tegishli ushbu jumlalar ham bor bo‘lgan. 1934 yilda Moskva konservatoriyasiga o‘qishga kirgan Mutal Burhonov NKVD nazoratidan chetda qolgan. 1936 yilda Toshkent filarmoniyasining ochilishi munosobati bilan Moskvada tashkil etiladigan O‘rta Osiyo madaniyati tarixi dekadasi tantanalarida ishtirok etadi. Ta’til vaqtida Moskvadan Samarqandga qaytgan Mutal Burhonov asirga olingan qarindoshlari haqida xabarni eshitadi. Uning yaqinlar zudlik bilan Moskvaga qaytib ketishini tashkil qiladilar. NKVD xodimlari Burhonovlarning so‘nngi vakilini izlab kelganda topa olmaydilar va uning do‘stlari Po‘lat va Tohirlarni qo‘lga oladilar.
Taqdirida shu yorug‘ kunlarni ko‘rish nasib etgan Mutal Burhonov (5.5.1916-15.6.2002) bu dahshatli kunlarni armon bilan o‘z kuyi “Abadiy xotira”da abadiy sozlarga muhrlab ketdi.
ABDURAXIM YUSUFZODA 1880 yili Andijonda tavallud topgan. U 12 yoshida savodi chiqqach, Andijondagi madrasaga qabul qilinib, bu yerda 3 yil arab tilini o‘rgangan. 1895 yilda o‘qishni davom ettirish uchun Buxoroga yo‘l olib, bu joyda 15 yil davomida tahsil olgan. Zehni o‘tkir, aqlu zakovati teran, axloq-odobda ibratli Abdurahim madrasa ahlining hurmatini qozongan, mudarrislar ishonchi va ehtiromiga sazovor bo‘lgan. Ilm dargohini tamomlagandan so‘ng mazkur musulmon oliy maktabida mudarrislik qilgan. 1917 yilgacha Buxorodagi "Ayozboy" madrasasida talabalarga o‘zbek, arab va fors tillaridan dars bergan. Ayni vaqtda 1912 yildan boshlab Buxoroda vujudga kelgan taraqqiyparvarlarning yashirin jamiyatida ishlay boshlagan. Buxoroda yuzaga kelgan jadidchilik harakati, undan o‘sib chiqib, amirlik saltanatini larzaga keltirgan "Yosh buxoroliklar" Buxoroda amirlik tuzumiga barham berishda muhim rol o‘ynadilar. 1923 yil 1 may "Xalkaro ishchilar kuni" munosabati bilan A.Yusufzoda boshchiligidagi Adliya xalq nozirligi tomonidan butun Buxoro respublikasida umumiy amnistiya e’lon qilinadi. Oqibatda jamiyat va davlat tuzumiga jiddiy zarar yetkazmagan mahbuslar ozod qilinadi. Mazkur isloxotlar Buxoro xalqi tomonidan birday qo‘llab-quvvatlanadi. Fayzulla Xo‘jayev, Otaulla Xo‘jayev, Abdurauf Fitrat, Muinjon Aminov, Musojon Saidjonov, Abdulkodir Muhitdinov, Porso Xo‘jayev, Abdulvohid Burhonov, Abduraxim Yusufzoda kabi elparvar insonlar o‘ta murakkab sharoitda ulkan ishlarni amalga oshirishga muvaffak bo‘lishadi.
1936 yil 29 iyulda O‘zSSR Oliy sudi maxsus hay’ati ko‘chma sessiyasida Abdurahim Yusufzodaning ishi bo‘yicha maxsus yig‘ilish o‘tkazadi. Vishnovorok raisligidao‘tgan sud majlisi A.Yusufzodaganisbatan O‘zSSR JKning 66-moddasini qo‘llab 5 yil ozodlikdan mahrum qilishga hukm chiqaradi. 1937 yil 14 oktyabrda O‘zSSR NKVD qoshidagi "uchlik" yig‘ilishi qarori bilan O‘zbekistondagi aksilinqilobiy tashkilotlardagi ishtiroki va sovetlarga qarshi ishi uchun sobiq BXSRning 13 nafar rahbar xodimlari Muinjon Aminov, Otaxo‘ja Po‘latxo‘jayev, Muxtor Saidjonov, Sattor Xo‘jayev, Muso Saidjonov, Najmiddin Yequbzoda, Mukomil Burxonov, Muxammar Burxonov, Masxar Burxonov, Rahmtilla Muzaffarov, Hamro Xo‘jayev, Ahmadjon Abdusaidov bilan bir qatorda Abdurahim Yusufzoda oliy jazo - otuvga hukm qilinadi. Hukm 1937 yil 25 oktyabrda Toshkentda ijro etiladi. Nihoyat, o‘sha mudhish sanadan 28 yil o‘tib, 1965 yil 22 sentyabrda O‘zSSR Oliy sudining jinoiy ishlar bo‘yicha sud kollegiyasi 1937 yil 14 oktyabrdagi NKVD qoshidagi "uchlik"ning 13 nafar shaxs ustidan chiqargan qarorini bekor qiladi. Bu shaxslarning faoliyatida hech qanday jinoyat tarkibi yo‘qligi o‘z isbotini topadi.
MUHAMMADJON AVAZJONOV 1905 yilda Buxoro shahrida yirik savdogar oilasida dunyoga kelgan. Muhammadjon 1922-yil sentyabrda BXSR tomonidan Germaniyaga ta’lim olishga yuboriladi. U dastlab Germaniyaning Kyosling shahridagi pedagogika maktabida ta’lim oladi. Muhammadjon o‘rta maxsus shahodatnomani qo‘lga kiritgach, Kottibus shahridagi Oliy tekstil maktabiga o‘qishga kiradi. Oliy ma’lumot to‘g‘risidagi diplomni qo‘lga kiritgach Muhammadjon Avazjonov 1928 yil SSSRga qaytadi. Muhammadjon yosh O‘zbekistonning yengil sanoati taraqqiyoti uchun yeng shimiradi. Uning so‘ngi ish joyi 1934 yildan Farg‘ona tekistil kombinatida bosh injiner va ishlab chiqarish bo‘limi rahbarligi vazifalari bo‘ldi. Muhammadjon Avazjonovning barcha mol-mulki musodara etilib, 1938 yil 9 oktyabr kuni otuvga hukm qilindi. U SSSR Oliy Sudining harbiy kollegiyasi tomonidan 1957 yil 23 sentyabrida oqlangan.
