OTAULLA XO‘JAYEV buxorolik yirik savdogar Qori Po‘latxo‘ja oilasida 1880 yilda tug‘ilgan, Buxoroda madrasa tahsilini olgan. So‘ngra akasi Usmon Xo‘ja, Fitrat va boshqalar bilan birgalikda Istanbulda tahsil olgan (1909-1913). “Tarbiyai atfol” (Bolalar tarbiyasi) tashkiloti va Yosh buxoroliklar partiyasi faoliyatida qatnashgan.”
1913 yilning bahorida Turkiyada o‘qiyotgan Fitrat, Usmonxo‘ja Po‘latxo‘ja o‘g‘li, Hamidxo‘ja qatori Otaulla Xo‘jayev ham Buxoroga qaytib keldilar. Ular Buxoroga maorif va madaniy, ijtimoiy qurilish to‘g‘risidagi yangi g‘oyalar bilan qaytib keldilar. Ammo g‘oyalarni Buxoroda amalga oshirish og‘irligini sezsalarda, qo‘rqmasdan bu ishga kirishdilar
Fayzulla Xo‘jayevni badnom qilish maqsadida uning barcha safdoshlari qatori Otaulla Xo‘jayev ham 1937 yil 17 yanvarida Buxoroda qamoqqa olinadi. U 57 yoshga kirgan bo‘lib, tashvishlardan vaqtli keksaygan, sochlariga oq oralagan bir holatda Buxoro shahridagi gastronomda ishlar edi.
Otaulla Xo‘jayev ham 17 oktyabrda otuvga hukm qilinadi. Toshkentda 25 oktyabr 1937 yilda hukm ijro etiladi. Otaulla Xo‘jayev 1965 yil 2 dekabrda vafotidan so‘ng oqlangan.
MUXTORJON YO‘LDOSHEVICH SAIDJONOV – (1893-1938) - Buxoro jadidchilik harakatining yirik namoyandasi, siyosat va jamoat arbobi. Muxtorjon 1893 yilda Buxoro shahrida qorako‘l terisi bilan tijorat qiluvchi savdogar Yo‘ldosh Saidjonov oilasida dunyoga kelgan. Muxtorjon dastlab Buxorodagi maktab va madrasalarda, so‘ngra Toshkentdagi o‘qituvchilar seminariyasi (1915-1917) da tahsil olgan. Muxtorjon Saidjonov “Yosh buxoroliklar” partiyasi Markaziy Komiteti a’zosi (1917 y.) Muxtorjon Saidjonov BXSR Ichki ishlar noziri (1920 yil sentyabr - 1921 yil may), Davlat nazorati noziri (1920 y. noyabr - 1921 y. may), BXSR Ichki ishlar noziri (1922 y. mart - 1923 y. avgust), BXSRning RSFSR hukumati huzuridagi maxsus vakili (1921 y. may - 1922 y. mart), Buxoro Kompartiyasi Markaziy qo‘mitasi mas’ul kotibi (1921 y. dekabr - 1923 y.), BXSR Markaziy Ijroiya qo‘mitasi mas’ul kotibi (1923 y. avgust - 1924 y. oktyabr). Muxtorjon Saidjonov shuningdek, “Milliy ittihod” tashkilotining Buxoro shoʻbasida (1920-1922) hamda Buxoro Xalq Respublikasida moliya nozirligida faoliyat ko‘rsatgan.
Toshkentda “Uchlik”ning 1937 yil 14 oktyabrdagi qarori bilan aksilinqilobiy “Milliy Ittihod” tashkilotining a’zosi sifatida, burjua-millatchi tashviqot olib borganlikda va O‘zbekistonni Sovet Ittifoqidan ajratib olish maqsadida bo‘lganlikda ayblanib, 1938 yil 8 oktyabrda otuvga hukm etilgan. 1965 yil 2 dekabrda oqlangan.
SADRIDDIN AYNIY – Yozuvchi, olim va jamoat arbobi Sadriddin Saidmurodzoda Ayniy 1878 yili Buxoro viloyati, Gʻijduvon tumanida tug‘ilgan. O‘zbek va tojik tilida yozgan. Tojikiston Fanlar Akademiyasi akademigi va birinchi prezidenti (1951—54), O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi faxriy a’zosi (1943), Tojikistonda xizmat ko‘rsatgan fan arbobi (1940), filologiya fanlari doktori (1948), professor (1950).Avval eski maktabda (1884—87), keyin madrasalar: Mir Arab (1890—91), Olimxon (1892—93), Badalbek (1894—96), Hoji Zohid (1896-99), Ko‘kaldosh (1899-1900)da tahsil olganO‘zbekiston va Tojikiston Respublikalaridagi bir qator shahar, tumanlar, qishloqlar, ko‘chalar, maktablar, kutubxonalar, san’at va madaniyat muassasalari Ayniy nomiga qo‘yilgan. Samarqandda Ayniy yodgorlik uy-muzeyi ochilgan (1967).
