AHMAD DONISH MAHDUM IBN NOSIR 1827 yil 21 sentyabrda Buxoro shahrining Ko‘chai Sangin guzarida tug‘ilgan. Unga onasi Sakina Abdurahmon qizi boshlang‘ich ta’limni, otasi Nosir ibn Yusuf arab tilini o‘rgatgan va 10 yoshida Qur’oni karimni yod oldirib, qori qilish niyatida o‘z guzaridagi maktabga bergan.
Ahmad Donish XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Buxoroda vujudga kelgan diniy-ma’rifiy islohotlarning g‘oyaviy rahnamosi edi. Ahmad Donish 1890-1891 yillarda Sadri Ziyo, Abdulmajid Zufunun, Yahyo Xo‘ja, Sodiq Xo‘ja Gulshaniy, Homidbek, Abdulla Xo‘ja Tahsin, Qori Abdukarim Ofarin (Do‘zaxiy) dan iborat demokratik qarashdagi shogirdlari va safdoshlarini o‘z atrofida birlashtirdi.Ahmad Donish 20 ga yaqin ilmiy-badiiy asarlar muallifi bo‘lib, ularda jamiyatni isloh qilish haqidagi fikrlarini ilgari surgan. Ahmad Donish umrining so‘nggi kunlarida betoblanib yotib qoladi va 1897 yilning mart oyida Buxoroda vafot etadi.
ABDULVOHID BURHONOV MUNZIM (1875-1934) Ma’rifatparvar shoir, davlat va jamoat arbobi Mirzo Abdulvohid Burhonov 1875 yili Buxoroda tavallud topadi. Dastlabki ta’limni eski maktabda oladi. 1917 yil fevral inqilobidan so‘ng Buxoro jadidlari A.Burhonov boshliq eski jadidlarga, F.Xo‘jayev va A.Fitrat boshliq yangi jadidlarga bo‘linadi. Birinchi guruhning asosiy faoliyati ma’rifarparvarlik bo‘lsa, ikkinchi guruh keng islohotlar tarafdori edi. Keyinchalik bu ikki guruhning birlashuvi natijasida "Yosh buxoroliklar" partiyasi tuzilib, Munzim unga rais etib saylanadi.1918 yildan 1920 yilning sentyabrigacha Munzim Toshkentda yashaydi. Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tuzilgach, u avval Markaziy ijroiya qo‘mitasi raisining o‘rinbosari, keyinchalik Xalq maorifi noziri, Sog‘liqni saqlash noziri lavozimlarida ishlaydi.1920 yillarning o‘rtalaridan boshlab Munzim o‘zini tamoman ijodiy va publisistik faoliyatga baxshida etadi. 30-y. boshida «Tojikistoni surx» gazetasida ishladi.
Abdulvohid Munzim 1934 yilda uzoq davom etmagan kasallikdan so‘ng Dushanbeda vafot etadi.
FAYZULLA XO‘JAYEV, FAYZULLAXO‘JA UBAYDULLA XO‘JA O‘GʻLI, ESHONJON (1896-1938)
Atoqli davlat va siyosat arbobi, Buxoro jadidchiligining faol ishtirokchisi, «Yosh buxoroliklar» partiyasining rahbarlaridan biri Fayzulla Xo‘jayev 1896 yil 1 iyulda Buxoro shahrida yirik savdogar oilasida tug‘ilgan. U yoshligida eski maktabni bitirib, Buxoro madrasasida o‘qigan. 1907-1912 yillarda F.Xo‘jayev Moskvada shaxsiy o‘qituvchilardan ta’lim olgan. 1913 yildan jadidlar safida faoliyat ko‘rsatgan va xalq orasida ma’rifat tarqatish bilan shug‘ullangan.
1922-yilda u Germaniyaga chet el savdo kompaniyalari va yirik savdogarlar bilan shartnoma tuzishga borgan.
1925 yilda F.Xo‘jayev O‘zbekiston Xalq nozirlari kengashining raisi etib saylandi.
F.Xo‘jayev 1937 yil 9 iyulda Moskvada qamoqqa olindi. O‘nta Sovetlarga qarshi «O‘ng troskiychi blok» faoliyatiga qo‘shilganligi hamda «Milliy ittihod» tashkiloti faoliyatiga rahbarlik qilganlik, «bosmachilik» harakati va qo‘rboshilarni qo‘llab-quvvatlaganlik, Fitrat, Cho‘lpon, Abdulla Qodiriy va boshqa o‘zbek ziyolilariga g‘amxo‘rlik ko‘rsatganlik kabi ayblar qo‘yildi va otishga hukm qilindi. Hukm Moskva atrofidagi Butovo katlgohida ijro etilgan.
1965 yil 6 martda SSSR Oliy sudi harbiy kollegiyasi F.Xo‘jayevni aybsiz deb topdi va oqladi
