“Katta Langar Qur’oni” – nodir qo‘lyozma.
“Katta Langar Qur’oni” Qashqadaryo vohasining so‘lim go‘shalaridan biri – Katta Langar qishlog‘i nomi bilan bog‘liq. Ushbu qo‘lyozma “Langar ota” jome’ masjidida uzoq yillar davomida saqlanib kelgan qadimgi xattotlik namunasidir. “Katta Langar Qur’oni” “Usmon Mushafi”ga o‘xshash hijoziy xatda teriga yozilgan. Ammo hajmi va terisining sifati jihatidan Mushafdan biroz farq qiladi.
Ushbu noyob qo‘lyozma bizgacha to‘liq holda yetib kelmagan. Hozirda “Katta Langar Qur’oni”ning 12 varag‘i O‘zbekiston musulmonlari idorasi kutubxonasida alohida e’tibor bilan saqlanmoqda.
Hazrati Usmon Mushafi.
Payg‘ambarimiz (s.a.v.) vafotlaridan so‘ng Hazrati Umar (r.a.)ning takliflariga binoan, Abu Bakr (r.a.)ning buyrug‘i bilan Qur’oni karim suralarini Zayd ibn Sobit kitob shaklida jamladi. Oradan yillar o‘tib, xalifa Usmon ibn Affon (r.a.) farmoni bilan Qur’oni karim olti nusxada ko‘chirilib, muqovalandi va musulmonlar yashaydigan yirik shaharlarga bir nusxadan jo‘natildi.
Usmon (r.a.) o‘zlariga bir nusxa olib qoldilar. Xalifaga suiqasd qilingan paytda ul zot Qur’oni karimning ana shu Mushafini qiroat qilayotgan edilar, muborak Mushaf sahifalarida hazrat qonining dog‘lari qoldi (bu nusxa fanda “Usmon Mushafi” deb ataladi).
Kiyik terisiga yozilgan ushbu Mushaf Sohibqiron Amir Temur tomonidan yurtimizga olib kelingan va Rossiya imperiyasi istilosigacha Samarqanddagi “Oq madrasa” nomi bilan ma’lum Nodir Devonbegi madrasasida saqlangan. 1868 yilda “Usmon Mushafi” Peterburgga olib ketildi va 1917 yilgacha imperator kutubxonasida saqlandi. 1917 yilning oxirida mazkur Mushaf Rossiya musulmonlari diniy idorasining Ufadagi qarorgohiga keltirildi. 1924 yilda esa “Usmon Mushafi” yurtimizga qaytarildi va Turkiston islom jamiyati qoshidagi jome’ masjididagi maxsus xonaga qo‘yildi. 1941 yildan 1989 yilgacha esa O‘zbekiston xalqlari tarixi muzeyida saqlandi. 1989 yili Mushaf O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy idorasi boshqarmasi ixtiyoriga berildi.
Hazrati Imom majmuasi tubdan ta’mirlanib, har tomonlama obod etilishi bilan O‘zbekiston musulmonlari diniy idorasining kutubxonasi bu majmua tarkibidagi Mo‘yi Muborak madrasasiga ko‘chirildi. Hozir “Usmon Mushafi” ana shu kutubxonaning asosiy zalida Germaniyadan keltirilgan maxsus moslamada saqlanmoqda.
