Abduraxim Yusufzoda 1880 yili Andijonda tavallud topgan. U 12 yoshida savodi chiqqach, Andijondagi madrasaga qabul qilinib, bu yerda 3 yil arab tilini o‘rgangan. 1895 yilda o‘qishni davom ettirish uchun Buxoroga yo‘l olib, bu joyda 15 yil davomida tahsil olgan. Zehni o‘tkir, aqlu zakovati teran, axloq-odobda ibratli Abdurahim madrasa ahlining hurmatini qozongan, mudarrislar ishonchi va ehtiromiga sazovor bo‘lgan. Ilm dargohini tamomlagandan so‘ng mazkur musulmon oliy maktabida mudarrislik qilgan. 1917 yilgacha Buxorodagi "Ayozboy" madrasasida talabalarga o‘zbek, arab va fors tillaridan dars bergan. Ayni vaqtda 1912 yildan boshlab Buxoroda vujudga kelgan taraqqiyparvarlarning yashirin jamiyatida ishlay boshlagan. Buxoroda yuzaga kelgan jadidchilik harakati, undan o‘sib chiqib, amirlik saltanatini larzaga keltirgan "Yesh buxoroliklar" Buxoroda amirlik tuzumiga barham berishda muhim rol o‘ynadilar. O‘z davrining ilg‘or hur fikrlovchisi, arab, fors va rus tillarining mohir bilimdoni sifatida ziyolilar orasida katta martabaga erishgan Abdurahim Yusufzoda "Yosh buxoroliklar"ning taniqli yetakchilaridan biriga aylanadi. 1920 yil 29 avgustda Abdurahim Yusufzoda, Beshim Sardarov va Hasan Aliyevdan iborat Chorjo‘y inqilobiy qo‘mitasi tuziladi. U shu yil Chorjo‘yda bo‘lgan Buxoro Kompartiyasining to‘rtinchi qurultoyida faol qatnashadi. Buxoro xalq sovet respublikasi tashkil bo‘lgandan so‘ngu hukumat a’zosi - yer-suv ishlari xalq noziri etib saylanadi va bu lavozimda 3 oy davomida faoliyat ko‘rsatadi. Abdurahim Yusufzoda 1921-22 yillarda Buxoro xalq sovet respublikasining Afg‘onistondagi muxtor vakili bo‘lib tayinlanadi. Xususan, u Qobulda elchi bo‘lib turgan davrda siyosiy ahvol nihoyatda og‘ir edi. Afg‘onistonda Buxoro jumhuriyatiga qarshi kurash olib boruvchi turli xil kuchlar mavjud edi. Qobuldagi hayoti haqida o‘z esdaliklarida bir necha bor Afg‘oniston amiri Omonulloxon bilan uchrashib, ikki davlat o‘rtasidagi munosabatlarni yo‘lga qo‘yib, BXSRni har jihatdan qo‘llab-quvvatlanishiga erishganini yozadi. Ayniqsa, uning xizmati evaziga vatanni tark etgan yuzlab Buxoro farzandlari o‘z uylariga qaytariladi. 1920-24 yillarda Buxoro xalq sovet respublikasi Xalq nozirlari sho‘rosi tarkibida tuzilgan Adliya xalq nozirligi mamlakat hududidagi barcha sudlov idoralari, prokuratura va tergov surishtiruv organlari, notarial idoralar, sud ijro qo‘mitalari, huquqni himoya qilish kollegiyalari, aholiga huquqiy yordam ko‘rsatish byurolariga rahbarlik qilgan. 1922 yil 18 avgustda 3-Butun Buxoro sovetlari qurultoyida Adliya xalq noziri etib asli andijonlik jadid Abdurahim Yusufzoda tayinlangan. Adliya nozirligi haqidagi Nizomning 5-bandiga muvofiq Abdurahim Yusufzoda adliya noziri lavozimi bilan bir vaqtda respublikaning Prokurori vazifasini ham bajargan. Adliya nozirligida jami 6 ta yo‘nalish: ma’muriy-iqtisodiy, sudlov, oliy sud nazorati, qozilik, prokuratura va vasiylik bo‘limlari bo‘lgan. Usha davrdan boshlab, prokuror nazoratining muvofiqlashtirish funksiyasi amalga kiritilib, Abdurahim Yusufzodaga barcha bo‘limlar ishini muvofiqlashtirish vazifasi yuklatilgan. Shu bilan birga, Abdurahim Yusufzoda zimmasida respublikadagi jazoni o‘tash muassasalari faoliyatini nazorat qilish, mahbuslarni afv etish ishlarini tartibga solish, nozirlik qoshida adliya xodimlarini tayyorlash kurslarini tashkil etish, voyaga yetmagan merosxo‘rlar va egasiz qolgan mulklarni nozirlik himoyasi tasarrufiga olish ishlari bo‘lgan. Bunda unga ikki nafar o‘rinbosar ko‘maklashgan. Abdurahim Yusufzoda adliya va prokuratura sohasini isloh qilishga kirishar ekan, o‘z e’tiborini yosh respublikadagi qozilik va sudlov organlari faoliyatini tartibga solishga qaratib, uning tashabbusi bilan qisqa muddatda musulmon aholisi uchun Buxoro shahrining uchta joyida xalq qozixonalari bunyod etilgan. Ulardan 2 nafari shahar fuqarolar masalalari bilan, biri shahar va viloyatlarga oid masalalar bilan mashg‘ul bo‘lgan. Respublikaning Kogon, Chorjo‘y, Karki, Termiz viloyatlarida rus millatli aholiga doir ishlarni ko‘rib chiqish uchun maxsus sudlar tashkil qilingan. Asrlar davomida Buxoroda sudlov ishlarini an’anaviy qozilik idoralari amalga oshirgan. BXSR tashkil topgandan so‘ng qozilar Adliya xalq nozirligiga bo‘ysungan holda shariat ahkomlari asosida ish yuritadi. A.Yusufzoda mazkur idora ishini yanada takomillashtirish yo‘lidan boradi. Jumladan, sudlov organlari ishini yanada demokratlashtirish va suiiste’molliklarning oldini olish maqsadida mamlakatda birinchi bor o‘ziga xos apellyasiya organi "Taniz mahkamasi" ("Arz mahkamasi") tashkil etiladi. Bu shoʻbada har uch oyda bir marta alohida majlis o‘tkazilib, respublika hududidagi barcha qozi va sudyalardan norozi aholining ishi qaytadan ko‘rib chiqilgan. A.Yusufzoda hududlarga qozi va sudyalarni tayinlashga jiddiy e’tibor bergan. Ular, asosan, olim, fozil, mutadayyin (dinni yaxshi biluvchi), nasl-nasabli nomzodlardan saralab olingan. Qozixona va sudlarning ishini respublika qonun-qoidalari bilan muvofiqlashtirish uchun buyruq va nizomnomalar, maxsus dasturulamallar ishlab chiqilgan. Sudlov organlari faoliyatida ichki nazoratni kuchaytirish uchun Adliya nozirligi qoshida "Hukm nazorati" - maxsus bo‘limi tashkil etilgan. "Buxoro axbori" gazetasining 1922 yil 14 dekabrdagi sonida A.Yusufzoda Buxoro xalqiga murojaat etib, "Hukm nazorati" shoʻbasi 1922 yil 1 dekabrdan o‘z ishini boshlagani, agar biror qozi yoki sudyaning ishidan nohaqlik, poraxo‘rlik, rishvatxo‘rlik (sudxo‘rlik) bo‘yicha shikoyatlar bo‘lsa, bu haqda Adliya nozirligiga ariza bilan murojaat qilishlari mumkinligini bayon etadi. Adliya noziri A.Yusufzoda milisiya idoralarining tarixiy-me’moriy obidalardan hibsxona sifatida foydalanayotganini keskin tanqid qiladi. Jumladan, Buxorodagi Mulla Muhammad Sharif madrasasining qamoqxonaga aylantirilishiga qarshi hukumatga murojaat qilib, qamoqxonani boshqa joyga ko‘chirtiradi. Madrasa qayta tiklanib, Buxoro madaniyat muzeyiga aylantiriladi'. A.Yusufzoda qozi va sudyalar sha’nini himoya qilishda jonbozlik ko‘rsatib, hatto boshqa davlat organlari rahba lari bilan to‘qnashishgacha boradi. 1923 yil mart oyida bo‘lib o‘tgan Buxoro xalq qozi va sudyalarining ilk qurultoyida A.Yusufzoda adliya sohasidagi dolzarb masalalar haqida ma’ruza qilib, Buxorodagi yahudiy, rus, eroni, afg‘on va boshqa kam sonli millatlar huquqlarini himoya qilish, diniy va milliy qadriyatlarini e’tiborga olgan holda ularning har biri uchun alohida xalq mahkamasi tuzish, uning tarkibiga kam sonli millat vakillarining kiritilishi zarurligini ta’kidlaydi. Usha kuniyoq BXSR Markaziy ijroiya qo‘mitasi A.Yusufzodanint bu g‘oyasini ma’qullab, ikki oy ichida shunday xalk mahkamalarini tashkil qilish xaqida qaror qabul qiladi. 1923 yil 1 may "Xalkaro ishchilar kuni" munosabati bilan A.Yusufzoda boshchiligidagi Adliya xalq nozirligi tomonidan butun Buxoro respublikasida umumiy amnistiya e’lon qilinadi. Oqibatda jamiyat va davlat tuzumiga jiddiy zarar yetkazmagan mahbuslar ozod qilinadi. Mazkur isloxotlar Buxoro xalqi tomonidan birday qo‘llab-quvvatlanadi. Fayzulla Xo‘jayev, Otaulla Xo‘jayev, Abdurauf Fitrat, Muinjon Aminov, Musojon Saidjonov, Abdulkodir Muhitdinov, Porso Xo‘jayev, Abdulvohid Burhonov, Abduraxim Yusufzoda kabi elparvar insonlar o‘ta murakkab sharoitda ulkan ishlarni amalga oshirishga muvaffak bo‘lishadi. 1923 yilning yozida bolsheviklar Buxoroda "aksilinqilobiy va ekspluatator unsurlardan" tozalash kampaniyasi degan bahona bilan F.Xo‘jayev hukumatining eng taniqli va obro‘li vakillarini hibsga oladi. Xususan, A.N.Pozdnishev A.Yusufzodani xam adliya xalq noziri lavozimidan ozod qilib, boshqa quyiroq lavozimga qo‘yish lozimligini aytadi. Majlis a’zolari adliya xalq noziri etib uning o‘rinbosari Azimjon Sharifjonovni tayinlaydi. 1923 yil 27 iyuldan A.Yusufzoda Maorif xalq komissarligida vaqf ishlari bo‘yicha maxsus komissiya raisi lavozimida faoliyat ko‘rsatib, Buxorodagi vaqf ishlarini qayta tashkil etish, birinchi navbatda, ta’mirga nihoyatda muhtoj bo‘lgan Sulton Ismoil masjidi, Ulutbek madrasasi, Abdulaziz Jome’ masjidi, Ko‘kaldosh madrasasi, Nozir devonbegi masjidi, Shayx ul-A’lam (Fatxobod) maqbarasi, Abdullaxon maqbarasi, Abdullaxonning onasi maqbarasi, xiyobon, Mir Arab, Namozgox, Minorai Kalon, Chashmai Ayub, Minorai Kalobat, Chor Minor, jami 17 ta tarixiy obidalarni ta’mirlatadi. 1924 yil 12 martigacha Buxoro Xalq Sovet Respublikasining Moskvadagi muxtor vakili lavozimiga tayinlangach, mashxur me’mor, professor M.Ya.Ginzburg bilan BXSR hukumati o‘rtasida shartnoma tuzilishiga erishadi. 1924 yil boshlarida Moskvada rus va o‘zbek tilida "Buxarskaya jizn" ("Buxoro hayoti") nomli jurnal hamda O‘zbekistondagi ilk kinostudiya - "Buxoro-Rus kinojamiyati" ("Buxkino") tashkil etiladi. Aynan shu tashkilot tomonidan Urta Osiyodagi ilk badiiy kinofilm - "Ulim minorasi" suratga olingan. A.Yusufzoda 1936 yil 22 mayda Samarqand shaxrida NKVD xodimlari tomonidan hibsga olinali. Shu bilan birga, Abdurahim Yusufzodaning tashabbusi bilan 1923 yil 5 sentyabrda Urta Osiyo temiryo‘lmagistrali uchun 1.250.000 rubl ajratilib, Eski Buxoro shahri va Qarshi-Gʻuzor temiryo‘li qurib bitkaziladi. 1923 yil 31 oktyabr Moskva shahrida BXSR vakili Abduraxim Yusufzoda, Turkiston ASSR vakili M.S.Isayev, XXSR vakili M.A.Matchonboyev va Rossiya ko‘ngilli havo floti jamiyati boshqarmasi "Dobrolyot" nakili I.Devyatovskiy o‘rtasida shartnoma imzolanadi. Unga ko‘ra 1924 yil 1 apreldan "Dobrolyot" jamiyatiga Buxoro-Xiva-Toshkent-Almati va Buxoro-Xiva yo‘nalishlarida havo yo‘llari orqali yo‘lovchi va pochta tashish xukuki berilib, uzoqligi 450 kilometr bo‘lgan Buxoro-Okto‘g‘ay-Darg‘on-ota-Xiva lipiyalari ishga tushiriladi. Buliniyalar uchun "Dobrolyot" tomonidan "Yunkers" firmasidan maxsus 6 ta yo‘lovchi samolyoti xarid qilinadi. 1936 yil 29 iyulda O‘zSSR Oliy sudi maxsus hay’ati ko‘chma sessiyasida Abdurahim Yusufzodaning ishi bo‘yicha maxsus yig‘ilish o‘tkazadi. Vishnovorok raisligidao‘tgan sud majlisi A.Yusufzodaganisbatan O‘zSSR JKning 66-moddasini qo‘llab 5 yil ozodlikdan mahrum qilishga hukm chiqaradi. 1937 yil 14 oktyabrda O‘zSSR NKVD qoshidagi "uchlik" yig‘ilishi qarori bilan O‘zbekistondagi aksilinqilobiy tashkilotlardagi ishtiroki va sovetlarga qarshi ishi uchun sobiq BXSRning 13 nafar rahbar xodimlari Muinjon Aminov, Otaxo‘ja Po‘latxo‘jayev, Muxtor Saidjonov, Sattor Xo‘jayev, Muso Saidjonov, Najmiddin Yequbzoda, Mukomil Burxonov, Muxammar Burxonov, Masxar Burxonov, Rahmtilla Muzaffarov, Hamro Xo‘jayev, Ahmadjon Abdusaidov bilan bir qatorda Abdurahim Yusufzoda oliy jazo - otuvga hukm qilinadi. Hukm 1937 yil 25 oktyabrda Toshkentda ijro etiladi. Nihoyat, o‘sha mudhish sanadan 28 yil o‘tib, 1965 yil 22 sentyabrda O‘zSSR Oliy sudining jinoiy ishlar bo‘yicha sud kollegiyasi 1937 yil 14 oktyabrdagi NKVD qoshidagi "uchlik"ning 13 nafar shaxs ustidan chiqargan qarorini bekor qiladi. Bu shaxslarning faoliyatida hech qanday jinoyat tarkibi yo‘qligi o‘z isbotini topadi.
Buxoro jadidlari vakili Azimjon Sharipov 1881 yil Buxoro shahrida ziyoli oilada tavallud topgan. Amirlik tuzumining ag‘darilishi bilan 1920-21 yillarda BXSRning Adliya nozirligida kutubxona boshlig‘i, 1921-22 yillarda Buxoro sud tizimi boshqarmasida rahbar, 1922-23 yillarda BXSR Adliya Nozirining o‘rinbosari va 1923-24 yillarda BXSR Adliya noziri va ayni paytda Respublika prokurori vazifasini bajargan. 1924-25 yillar BXSR tugatilishi jarayonida Azimjon Sharipov Qozilar kengashiga a’zo bo‘lgan va 1925-27 yillarda Buxoro okrugi shariat qozisi lavozimida ishlagan. Hokimiyat to‘liq sovetlashtirilishi bilan diniy sud tizimlari butunlay tugatilgan. Natijada 1927-28 yillarda Azimjon Sharipov ishsiz qolgan. 1928 yilda Toshkent shahriga ko‘chib kelgan va gazeta shahobchasida sotuvchi bo‘lib ishlagan. Qatag‘onlik avj olgach, 1937 yil 13 iyulda o‘z xonadonida hibsga olinadi. Unga “Germanofil (nemislarga aloqasi bor va ularga xayrixoh shaxs) va sovetlarga qarshi g‘oyalarini targ‘ib etish” kabi ayblovlar qo‘yiladi. 1937 yil 5 noyabrda O‘zSSR NKVD qoshidagi “uchlik” tomonidan A.Sharipovga 10 yil ozodlikdan mahrum etish jazosi qo‘llanadi. Sud qarorida jazo muddati 1937 yil 14 iyuldan hisoblanadi, deb belgilanadi. Biroq uning jazoni qayerda o‘tagani va keyingi taqdiri ma’lum emas. 1990 yil 28 fevraldagi O‘zSSR prokuraturasining qarori asosida A.Sharipov to‘liq oqlanadi va totalitar tuzum qatag‘on siyosatining aybsiz jabrlanuvchilaridan biri ekanligi rasman tan olinadi.
Ali (Aliboy) Hamrabayev 1898 yil Buxoro viloyati Shofirkon tumanining Ko‘hna Vardonze qishlog‘ida oddiy dehqon oilasida tavallud topgan. Milla-ti o‘zbek, ziyoli. Ali Hamrabayev o‘z davrining ilg‘or fikrli jadidlar safida amirlik tuzumini islohot yo‘li bilan o‘zgartirish tarafdorlaridan bo‘lgan. Uning safdoshlari qatorida Fayzulla Xo‘jayev, Muso Saidjonovlarni alohida ta’kidlab o‘tish lozim. Ali Hamrabayev 1922 yilda, ya’ni 24 yoshida Kogon shahar milisiya bo‘limi xodimi va keyinchalik boshlig‘i sifatida o‘z mehnat faoliyatini boshlaydi. 1933-37 yillar Andijon viloyati Lenin tumani prokurori vazifasida xizmat qiladi. Andijon shahar Lenin tumani NKVD rahbari, davlat xavfsizligi leytenanti Vishnevskiyning 1938 yil 20 yanvardagi qaroriga ko‘ra, O‘zSSR Jinoyat kodeksining 57-moddasi I qismi, 63-, 64 hamda 67-moddalarida ko‘rsatilgan jinoyatlarda, xususan, aksilinqilobiy faoliyatda gumonlanib, 23 yanvar kuni Asaka tumani Ozod mahallasida joylashgan xonadonida tintuv o‘tkazilgan hamda ehtiyot chorasi sifatida qamoqqa olinib, 14339-sonli jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. 1938 yilning 23 mart kuni qo‘shimcha so‘roqqa tortiladi. Ularning har birida bo‘yniga yangi ayblovlar qo‘yib boriladi. 1938 yil 14 oktyabr kuni soat 15:00da sud o‘z hukmini e’lon qiladi. Hukmga ko‘ra Ali Hamrabayev O‘zSSR Jinoyat kodeksining 57-moddasi I-qismi, 63-, 64- hamda 67-moddalarida ko‘rsatilgan jinoyatlarda asossiz aybdor deb topilib, mol-mulki musodara qilingan holda otuvga hukm qilinadi. Ali Hamrabayev SSSR Oliy sudi harbiy kollegiyasining 1958 yil 16 sentyabrdagi 4n-3343-sonli qaroriga muvofiq oqlangan.
Mukomil Burxonov – 1884 yil Buxoro shahrida, mudarris oilasida tavallud topgan. Tahsilni jadid maktabidan boshlab, 1908 yilda “Tarbiyai atfol” (Bolalar tarbiyasi) jamiyati yordamida Istanbulda davom ettirgan. Buxoroga qaytgach, maktab va madrasa ta’limini isloh qilish, yoshlarga yangi usulda ta’lim berishga kirishadi.1920 yil sentyabrda BXSHJ tashkil topgach, yangi hukumat Mukomil Burxonovni Adliya xalq noziri va Respublika prokurori lavozimiga tayinlagan. 1921 yil 19 dekabrda uning ishtirokida Butunbuxoro Markaziy Ijroiya qo‘mitasi tomonidan “Xalq sudlari to‘g‘risidagi Nizom” qabul qilingan. M.Burxonov 1923 yil 14 martda BXSHJning Moskvadagi muxtor vakili lavozimiga tayinlangan. 1924 yildan boshlab vaqf bo‘limida o‘rinbosar lavozimida ishlagan. Milliy-hududiy chegaralanishdan keyin, ya’ni 1925 yildan O‘zbekiston SSR Markaziy Ijroiya qo‘mitasining a’zosi, 1928 yildan Xalq komissarlari kengashi raisi Fayzulla Xo‘jayevning shaxsiy kotibi lavozimida ishlay boshlagan. Nafaqaga chiqqach maqom darg‘alari Ota Jalol va Ota Gʻiyosdan ta’lim olib, jiyani Mutavakkil Burxonov (O‘zbekiston davlat madhiyasining bastakori)ga dastlabki musiqiy tarbiyalar beradi. 1937 yil 23 mayda Mukomil Burxonov “Milliy ittihod” yashirin tashkiloti a’zosi va 1923 yilda xalqni qurolli qo‘zg‘alonga chorlagash” kabi ayblovlar bilan qamoqqa olinadi. 1937 yil 25 oktyabrda oliy jazo - otuvga hukm qilinadi. 1965 yil 2 dekabrda O‘zSSR Oliy sudi tomonidan oqlangan.
Diloro (Diloro, Dinara) Yusupova – 1911 yilda Buxoro shahrida tug‘ilgan. 1922 yilda BXSHJ tomonidan Moskvaga o‘qishga yuboriladi. 1926 yil maktabni a’lo baholarga tugatib, Toshkentga qaytadi. O‘rta Osiyo davlat universiteti [SAGU]ning sovet xo‘jalik va huquq fakultetining sud bo‘limiga o‘qishga kirib, 1929 yilga qadar tahsil oladi. Bir yil davomida Samarqandda Suv xo‘jaligi boshqarmasila rejalashtirish bo‘limida mas’ul kotib vazifasida ishlaydi. Samarqandda asli namanganlik Muhammadjon Mo‘minov (1903-1938 yy.) bilan turmush quradi. M.Mo‘minov ham ma’lumoti bo‘yicha huquqshunos edi. 1934 yil dekabr oyida aspiranturani tugatib, O‘zSSR Prokuraturasiga ishga yuboriladi. 1935 yildan O‘zSSR prokurori yordamchisi lavozimiga tayinlanadi.Biroq, qatag‘on siyosati huquqshunoslar oilasini ham chetlab o‘tmadi. 1937 yil 29 mart kuni tunda turmush o‘rtog‘i M.Mo‘minov nohaq hibsga olinadi. Afsuski oradan to‘rt oy o‘tib, Diloro O‘zSSR prokuroririning 1937 yil 4 iyuldagi 164-sonli buyrug‘i bilan ishdan bo‘shatiladi. “Xalq xoinining xotini” sifatida D.Yusupova 1937 yil 22 sentyabr kuni hibsga olinib “Toshturma”ga jo‘natiladi. Muttasil jismoniy qiynoq va tahqirlar ostida o‘tkazilgan so‘roqlarda Diloro Yusupova erining ham, o‘zining ham aybdor ekanligini asosli tarzda rad etadi. Biroq 1938 yil 4 oktyabrda Muhammadjon Mo‘minov “1927 yil Moskvada bo‘lgan namoyish rahbarlaridan” degan bo‘hton bilan otib tashlanadi. 1937 yildan 1939 yil aprelgacha nohaq, aybsiz holida turmada hech qanday asossiz ushlab turiladi, oxiri tilxat asosida ozodlikka chiqariladi. Taqdir qiyinchiliklarini yengib, Diloro Yusupova qayta prokuratura tizimiga tiklanadi va ko‘p yillar transport prokuraturasida ishlaydi, so‘ng boshqa idoralarda oddiy huquqshunos bo‘lib halol mexnat qiladi. Uning yolg‘iz tarbiyasi bilan o‘g‘li Marat Muhammedovich Mo‘minov (1930-1998) matematika fanlari doktori, professor bo‘lib mamlakatimiz ilm-fani taraqqiyoti yo‘lida zalvorli ishlarni amalga oshiradi. Taqdir sinovlari kamlik qilganidek, qizi Surayyo Muhammedovna Mo‘minova (1933-1954) Moskva tibbiyot institutini yakunlash arafasida avtohalokat natijasida vafot etadi.
Musixo‘ja Xakimov 1898 yili Buxoroda qozi oilasida tavallud topgan, millati o‘zbek, dastlabki ta’limini yirik ulamo bo‘lgan otasidan olgan, so‘ngra jadidchilik maktabini tamomlab, Buxorodagi madrasaga o‘qishga qabul qilingan. 1920 yil sentyabrda amirlik hukumati ag‘darilib, Buxoro xalq sovet respublikasi tashkil topganidan so‘ng yangi hukumat tomonidan Buxoro tumani qozisi lavozimiga tayinlangan. 1922 yil 18 avgustda 3-Butunbuxoro sovetlari qurultoyi qarori bilan BXSR adliya nozirining birinchi o‘rinbosari lavozimida ish boshlagan. BXSR Markaziy ijroiya qo‘mitasining maxsus qaroriga ko‘ra 1922 yil 21 noyabrda Adliya nozirligi tarkibida yangi bo‘lim – “Muddaoi umumiya” ya’ni prokuratura bo‘limi faoliyati yo‘lga qo‘yilgan. Adliya noziri Abdurahim Yusufzoda bir vaqtning o‘zida bosh prokuror lavozimiga, uning o‘rinbosari M.Hakimov prokuratura bo‘limining boshlig‘i lavozimiga tayinlangan. M.Hakimov 1930 yilda Moskvadagi Kommunistik akademiyaga o‘qishga qabul qilingan va 1933 yilga qadar o‘sha yerda tahsil olgan. U Moskvada yana bir jadid Xoji Safo Jo‘raboyev bilan birgalikda Buxorodagi amirlik hukumatining ag‘darilishi va jadidchilik harakatiga doir muzey yaratish masalasi bilan mashg‘ul bo‘lgan. U 1933 yilda Toshkentga kelgach, dastlab Davlat reja qo‘mitasining raisi o‘rinbosari, so‘ng 1937 yilga qadar “O‘zbekbirlashuv” raisining o‘rinbosari lavozimlarida faoliyat olib borgan. 1937 yil 4 avgustda NKVD hodimlari u istiqomat qilayotgan Toshkent shahri, Xorazm ko‘chasi, 34-uyga bostirib kirib o‘zini hibsga olganlar. Uning 32 yoshli turmush o‘rtog‘i Hakimova Shamsiyani hibsga olaganlar1939 yil fevralda hibsdan ozod qilingan. 1938 yil 4 oktyabrda SSSR Oliy Sudi Harbiy Kollegiyasining ko‘chma majlisi o‘tkazilib unda Musixo‘ja Hakimovga nisbatan O‘zSSR Jinoyat Kodeksining 58, 64, 63, 67 moddalarida ko‘zda tutilgan ayblovlar qo‘yilib, otuvga hukm qilingan. Hukm o‘sha kuniyoq ijro etilgan.
Hakim Tuyaqov 1903 yilda Toshkent shahrida hunarmand oilasida tug‘ilgan. Samarqand shahrida 6 oylik huquqshunoslar maktabida yo‘llanma asosida tahsil olgan. 26 yoshida Buxoro okrug prokurori etib tayinlangan. 1930-32 yillarda Gʻijduvon tuman prokurori, 1934 yilning yanvar-sentyabr oylarida O‘zbekiston SSR prokurori yordamchisi, 1934-35 yillarda Shofirkon tuman prokurori, 1935-37 yillar Surxondaryo okrugi prokurori, 1937 yil noyabr – 1938 yil yanvar oylarida Xorazm okrugi prokurori o‘rinbosari lavozimlarida xizmat qilgan.
1938 yil yanvarida “aksil inqolobiy tashkilot ishtirokchisi” ayblovi bilan Surxondaryo NKVDsi tomonidan hibsga olinadi va “xalq dushmani” tamg‘asi ostida partiya safidan o‘chirilib, umrining bir yarim yilini nohaq qamoqda o‘tkazadi. Tergov so‘roqlarida H.Tuyaqovning o‘ziga qo‘yilgan barcha ayblovlarni faqat bo‘htondan iboratligi, ularni birortasini ham tan olmasligini bayon qiladi.
Nihoyat uzoq kurashlar natijasida hibsdan ozod qilingan H.Tuyaqov, 1939-41 yillarda Buxoro shahar ishlab chiqarish bo‘limi boshlig‘i lavozimida, 1941-42 yillarda Gʻuzor tuman ijroiya qo‘mitasida o‘rinbosar, 1942-43 yillarda Buxoro shahar ijtimoiy ta’minot bo‘limi boshlig‘i vazifalarida faoliyat yuritadi. 1943 yilda o‘zining sharafli kasbiga, prokuratura organlariga xizmatga qaytadi va shu yilning oktyabr oyidan Vobkent tuman prokurori lavozimida faoliyat olib boradi. U haqda shunday iliq fikr yuradi: “Bu yerlarda har bir yoshi o‘tgan kishiga “Tuyaqov” desangiz bas, tinib-tinchimas, odamshavanda prokurorni darrov eslashadi”. Viloyat prokuraturasi faxriylari H.Tuyaqovni qonuniylikni mustahkamlash borasidagi xizmatlarini alohida e’tirof etib uni halol, adolatli, kamtarin inson sifatida tilga olishadi.
